مقام حکیم آلمانی نیچہ
The Station Of The German Philosopher Nitezshe
ہر کجا استیزہ ی بود و نبود
کس نداند سر این چرخ کبود
ہر کجا مرگ آورد پیغام زیست
ایخوش آنمردی کہ داند مرگ چیست
ہر کجا مانند باد ارزان حیات
بی ثبات و با تمنای ثبات
چشم من صد عالم شش روزہ دید
تا حد این کائنات آمد پدید
ہر جھان را ماہ و پروینی دگر
زندگی را رسم و آئینی دگر
وقت ہر عالم روان مانند زو
دیر یاز اینجا و آنجا تند رو
سال ما اینجا مہی آنجا دمی
بیش این عالم بہ آن عالم کمی
عقل ما اندر جھانی ذوفنون
در جہان دیگری خوار و زبون
بر ثغور این جہان چون و چند
بود مردی با صدای دردمند
دیدۂ او از عقابان تیز تر
طلعت او شاہد سوز جگر
دمبدم سوز درون او فزود
بر لبش بیتی کہ صد بارش سرود
’’نہ جبریلی نہ فردوسی نہ حوری نی خداوندے
کف خاکی کہ میسوزد ز جان آرزومندے‘‘
من بہ رومی گفتم این دیوانہ کیست
گفت’’ این فرزانۂ المانوی ست
در میان این دو عالم جای اوست
نغمۂ دیرینہ اندر نای اوست
باز این حلاج بی دار و رسن
نوع دیگر گفتہ آن حرف کہن
حرف او بی باک و افکارش عظیم
غربیان از تیغ گفتارش دو نیم
ہمنشین بر جذبہ او پے نبرد
بندۂ مجذوب را مجنون شمرد
عاقلان از عشق و مستی بی نصیب
نبض او دادند در دست طبیب
با پزشکان چیست غیر از ریو و رنگ
وای مجذوبی کہ زاد اندر فرنگ
ابن سینا بر بیاضی دل نہد
رگ زند یا حب خواب آور دہد
بود حلاجی بہ شہر خود غریب
جان ز ملا برد و کشت او را طبیب
مرد رہ دانی نبود اندر فرنگ
پس فزون شد نغمہ اش از تار چنگ
راہرو را کس نشان از رہ نداد
صد خلل در واردات او فتاد
نقد بود و کس عیار او را نکرد
کاردانے مرد کار او را نکرد
عاشقی در آہ خود گم گشتہ ئی
سالکی در راہ خود گم گشتہ ئی
مستی او ھر زجاجی را شکست
از خدا ببرید و ھم از خود گسست
خواست تا بیند بہ چشم ظاہری
اختلاط قاہری با دلبری
خواست تا از آب و گل آید برون
خوشہ ئی کز کشت دل آید برون
آنچہ او جوید مقام کبریاست
این مقام از عقل و حکمت ماوراست
زندگی شرح اشارات خودی است
لا و الا از مقامات خودی است
او بہ لا درماند و تا الا نرفت
از مقام عبدہ بیگانہ رفت
با تجلی ہمکنار و بی خبر
دور تر چون میوہ از بیخ شجر
چشم او جز رؤیت آدم نخواست
نعرہ بیباکانہ زد ’’آدم کجاست‘‘
ورنہ او از خاکیان بیزار بود
مثل موسی طالب دیدار بود
کاش بودی در زمان احمدی
تا رسیدی بر سرور سرمدی
عقل او با خویشتن در گفتگوست
تو رہ خود رو کہ راہ خود نکوست
پیش نہ گامی کہ آمد آن مقام
کاندرو بی حرف می روید کلام
Har kja astizh i bod-o-nbod
Kis ndand sar ain Charkh kbod
Har kja marg aaord Paigham Zeest
Aikhosh aanmrdi ke dand marg chist
Har kja mannd bad arzan Hayaat
Bi sbat-o-ba tmnai sbat
Chashm man sad Aalam shsh roza did
Ta hd ain Kainaat Aamad padid
Har jhan ra Maah-o-proini dgr
Zindagi ra rasm-o-aaini dgr
Waqt Har Aalam Rawaan mannd zo
Dir iaz ainja-o-aanja Tund ro
Saal ma ainja mhi aanja dmi
Besh ain Aalam bah Aan Aalam kami
Aql ma andar jhani zofnon
Dar Jahan digri khoar-o-zbon
Br sghor ain Jahan Choon-o-Chand
Bod mrdi ba sdai drdmnd
Didh o az aqaban tez tr
Talat o shahid soz jigar
Dmbdm soz dron o fzod
Br lbsh biti ke sad Barish srod
Na jbrili na frdosi na hori ni khdaonde
Kf khaki ke misozd z jaan aarzomnde
Man bah rumi gftm ain Deewana kist
Gft ain frzanh almanoi st
Dar mian ain do Aalam jai aost
Nghmh dirinh andar nai aost
Baz ain hlaj bi Daar-o-rasan
Noa Digar gfth Aan harf khn
Harf o bi bak-o-afkarsh Azeem
Ghrbian az teġ gftarsh do niyam
Hmnshin br jazba o Pay nbrd
Bndh mjzob ra majnun shmrd
Aaqlan az Ishq-o-Masti bi nasib
Nabz o dadnd Dar dast tabib
Ba pzshkan chist Ghair az rio-o-rang
Oai mjzobi ke zad andar frng
Ibn seena br biazi Dil nhd
Rag znd ya hab Khwab aaor dhd
Bod hlaji bah Shehar Khud ghareeb
Jaan z mila brd-o-ksht o ra tabib
Mard rh Dani nbod andar frng
Ps fzon shd naghma ash az Taar chng
Rahro ra Kis nishan az rh ndad
Sad khalal Dar oardat o ftad
Nqd bod-o-Kis ayar o ra nkrd
Kardane mard Kaar o ra nkrd
Aashqi Dar Aah Khud gum gshth i
Salki Dar Raah Khud gum gshth i
Masti o hr zjaji ra shikast
Az Khuda bbrid-o-hm az Khud gsst
Khoast ta bind bah Chashm zahri
Ikhtilat qahri ba dlbri
Khoast ta az ab-o-Gul aaid bron
Khoshh i kz ksht Dil aaid bron
Aanchh o joid mqam kbriast
Ain mqam az aql-o-Hikmat maorast
Zindagi shrh isharat khodi ast
La-o-ala az mqamat khodi ast
O bah La drmand-o-ta ala nrft
Az mqam abdh begana rft
Ba tjli hmknar-o-bi khabar
Door tr Choon meva az bekh shajar
Chashm o jz roit Aadam nkhoast
Narah bibakanh zd Aadam kjast
Warna o az khakian bezaar bod
Misal Musa talb Deedar bod
Kash bodi Dar zman ahmdi
Ta rsidi br suroor srmdi
Aql o ba khoishtn Dar gftgost
To rh Khud ro ke Raah Khud nkost
Pesh na gami ke Aamad Aan mqam
Kandro bi harf mi roid kalam
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
