نمودار میشود روح ناصر خسرو علوی و غزلی مستانہ سرائیدہ غائب میشود
The Spirit Of Nasir-I Khusrau Alavi Appears Sings An Impassioned Ghazal And Vanishes
دست را چون مرکب تیغ و قلم کردی مدار
ہیچ غم گر مرکب تن لنگ باشد یا عرن
از سر شمشیر و از نوک قلم زاید ھنر
ای برادر ، ہمچو نور از نار و نار از نارون
بی ہنر دان نزد بی دین ھم قلم ہم تیغ را
چون نباشد دین نباشد کلک و آہن را ثمن
دین گرامی شد بدانا و بنادان خوار گشت
پیش نادان دین چو پیش گاو باشد یاسمن
ہمچو کرپاسی کہ از یک نیمہ زو الیاس را
کرتہ آید ، زو دگر نیمہ یہودی را کفن‘‘
ابدالی
آن جوان کو سلطنت ہا آفرید
باز در کوہ و قفار خود رمید
آتشی در کوہسارش بر فروخت
خوش عیار آمد برون یا پاک سوخت
زندہ رود
امتان اندر اخوت گرم خیز
او برادر با برادر ، در ستیز
از حیات او حیات خاور است
طفلک دہ سالہ اش لشکر گر است
بی خبر خود را ز خود پرداختہ
ممکنات خویش را نشناختہ
ہست دارای دل و غافل ز دل
تن ز تن اندر فراق و دل ز دل
مرد رہرو را بہ منزل راہ نیست
از مقاصد جان او آگاہ نیست
خوش سرود آن شاعر افغان شناس
آنکہ بیند باز گوید بے ہراس
آن حکیم ملت افغانیان
آن طبیب علت افغانیان
راز قومی دید و بیباکانہ گفت
حرف حق با شوخی رندانہ گفت
اشتری یابد اگر افغان حر
با یراق و ساز و با انبار در
ہمت دونش از آن انبار در
می شود خوشنود با زنگ شتر
ابدالی
در نہاد ما تب و تاب از دل است
خاک را بیداری و خواب از دل است
تن ز مرگ دل دگرگون می شود
در مساماتش عرق خون میشود
از فساد دل بدن ہیچ است ہیچ
دیدہ بر دل بند و جز بر دل مپیچ
آسیا یک پیکر آب و گل است
ملت افغان در آن پیکر دل است
از فساد او فساد آسیا
در گشاد او گشاد آسیا
تا دل آزاد است آزاد است تن
ورنہ کاہی در رہ باد است تن
ہمچو تن پابند آئین است دل
مردہ از کین زندہ از دین است دل
قوت دین از مقام وحدت است
وحدت ار مشہود گردد ملت است
شرق را از خود برد تقلید غرب
باید این اقوام را تنقید غرب
قوت مغرب نہ از چنگ و رباب
نی ز رقص دختران بی حجاب
نی ز سحر ساحران لالہ روست
نی ز عریان ساق و نی از قطع موست
محکمی او را نہ از لادینی است
نی فروغش از خط لاتینی است
قوت افرنگ از علم و فن است
از ہمین آتش چراغش روشن است
حکمت از قطع و برید جامہ نیست
علم و فن را ای جوان شوخ و شنگ
مغز میباید نہ ملبوس فرنگ
اندرین رہ جز نگہ مطلوب نیست
این کلہ یا آن کلہ مطلوب نیست
فکر چالاکی اگر داری بس است
طبع دراکی اگر داری بس است
گرکسی شبہا خورد دود چراغ
گیرد از علم و فن و حکمت سراغ
ملک معنی کس حد او را نبست
بی جھاد پیہمی ناید بدست
ترک از خود رفتہ و مست فرنگ
زہر نوشین خوردہ از دست فرنگ
زانکہ تریاق عراق از دست داد
من چہ گویم جز خدایش یار باد
بندۂ افرنگ از ذوق نمود
می برد از غربیان رقص و سرود
نقد جان خویش در بازد بہ لہو
علم دشوار است می سازد بہ لہو
از تن آسانی بگیرد سہل را
فطرت او در پذیرد سہل را
سہل را جستن درین دیر کہن
این دلیل آنکہ جان رفت از بدن
زندہ رود
می شناسی چیست تہذیب فرنگ
در جھان او دو صد فردوس رنگ
جلوہ ہایش خانمانہا سوختہ
شاخ و برگ و آشیانہا سوختہ
ظاہرش تابندہ و گیرندہ ایست
دل ضعیف است و نگہ را بندہ ایست
چشم بیند دل بلغزد اندرون
پیش این بتخانہ افتد سرنگون
کس نداند شرق را تقدیر چیست
دل بہ ظاہر بستہ را تدبیر چیست
ابدالی
آنچہ بر تقدیر مشرق قادر است
حزم و حزم پھلوی و نادر است
پہلوی آن وارث تخت قباد
ناخن او عقدۂ ایران گشاد
نادر آن سرمایۂ درانیان
آن نظام ملت افغانیان
از غم دین و وطن زار و زبون
لشکرش از کوہسار آمد برون
ہم سپاہی ہم سپہ گر ہم امیر
با عدو فولاد و با یاران حریر
من فدای آنکہ خود را دیدہ است
عصر حاضر را نکو سنجیدہ است
غربیان را شیوہ ہای ساحری است
تکیہ جز بر خویش کردن کافری است
سلطان شہید
باز گو از ہند و از ہندوستان
آنکہ با کاہش نیرزد بوستان
آنکہ اندر مسجدش ہنگامہ مرد
آنکہ اندر دیر او آتش فسرد
آنکہ دل از بہر او خون کردہ ایم
آنکہ یادش را بجان پروردہ ایم
از غم ما کن غم او را قیاس
آہ از آن معشوق عاشق ناشناس
زندہ رود
ہندیان منکر ز قانون فرنگ
در نگیرد سحر و افسون فرنگ
روح را بار گران آئین غیر
گرچہ آید ز آسمان آئین غیر
سلطان شہید
چون بروید آدم از مشت گلی
با دلی ، با آرزوے در دلی
لذت عصیان چشیدن کار اوست
غیر خود چیزی ندیدن کار اوست
زانکہ بی عصیان خودی ناید بدست
تا خودی ناید بدست ، آید شکست
زائر شھر و دیارم بودہ ئی
چشم خود را بر مزارم سودہ ئی
ای شناسای حدود کائنات
در دکن دیدے ز آثار حیات
زندہ رود
تخم اشکی ریختم اندر دکن
لالہ ہا روید ز خاک آن چمن
رود کاویری مدام اندر سفر
دیدہ ام در جان او شوری دگر
سلطان شہید
ای ترا دادند حرف دل فروز
از تپ اشک تو می سوزم ہنوز
کاو کاو ناخن مردان راز
جوی خون بگشاد از رگہای ساز
آن نوا کز جان تو آید برون
میدہد ہر سینہ را سوز درون
بودہ ام در حضرت مولای کل
آنکہ بے او طی نمی گردد سبل
گرچہ آنجا جرأت گفتار نیست
روح را کاری بجز دیدار نیست
سوختم از گرمی اشعار تو
بر زبانم رفت از افکار تو
گفت این بیتی کہ بر خواندی ز کیست
اندرو ہنگامہ ہای زندگی است
با ہمان سوزی کہ در سازد بجان
یکدو حرف از ما بہ کاویری رسان
در جھان تو زندہ رود او زندہ رود
خوشترک آید سرود اندر سرود
Dast ra Choon mrkb teġ-o-Qalam krdi mdar
Hich Gham Gir mrkb tan liṅg bashad ya arn
Az sar shamsher-o-az nok Qalam zaid hnr
Ai bradr hmcho Noor az nar-o-nar az naron
Bi hnr dam Nazd bi din hm Qalam Hum teġ ra
Choon nbashd din nbashd klk-o-aahn ra smn
Din grami shd bdana-o-bnadan khoar gasht
Pesh nadaan din cho Pesh gao bashad iasmn
Hmcho krpasi ke az yak nimh zo ilyas ra
Krth aaid zo dgr nimh yahudi ra kfn
Abdali
Aan jawaan ko saltanat ha aafrid
Baz Dar koh-o-qfar Khud rmid
Aatshi Dar kohsarsh br Farokht
Khush ayar Aamad bron ya pak sokht
Zinda rud
Amtan andar akhuwat garam khiz
O bradr ba bradr Dar stiz
Az Hayaat o Hayaat khaor ast
Tflk dah salh ash lashkar Gir ast
Bi khabar Khud ra z Khud prdakhth
Mmknat khoish ra nshnakhth
Hst darai Dil-o-ghafl z Dil
Tan z tan andar Firaaq-o-Dil z Dil
Mard rhro ra bah Manzil Raah nist
Az Maqasid jaan o agah nist
Khush srod Aan shair afġan Shanas
Aankh bind baz goid be hras
Aan hakeem mlt afghanian
Aan tabib alt afghanian
Raaz qaumi did-o-bibakanh gft
Harf Haq ba shokhi rndanh gft
Ashtri iabd Agar afġan hr
Ba iraq-o-Saaz-o-ba ambar Dar
Himmat donsh az Aan ambar Dar
Mi shod khoshnod ba zaṅg shutar
Abdali
Dar nihad ma tab-o-tab az Dil ast
Khaak ra bidari-o-Khwab az Dil ast
Tan z marg Dil dgrgon mi shod
Dar msamatsh arq khoon mishod
Az fasad Dil badan hich ast hich
Didh br Dil Band-o-jz br Dil mpich
Aasia yak Paikar ab-o-Gul ast
Mlt afġan Dar Aan Paikar Dil ast
Az fasad o fasad aasia
Dar Gushad o Gushad aasia
Ta Dil azaad ast azaad ast tan
Warna kahi Dar rh bad ast tan
Hmcho tan paband aaein ast Dil
Murda az kin zinda az din ast Dil
Quwat din az mqam ohdt ast
Ohdt ar mshhod grdd mlt ast
Shrq ra az Khud brd taqlid ghrb
Baid ain aqvam ra tanqid ghrb
Quwat Maghrib na az chng-o-rbab
Ni z Raqs dkhtran bi hjab
Ni z Sahar sahran lala rost
Ni z arian saq-o-ni az qta most
Mhkmi o ra na az ladini ast
Ni froghsh az Khat latini ast
Quwat afrng az ilm-o-fun ast
Az hmin atash chraghsh Roshan ast
Hikmat az qta-o-brid jama nist
Ilm-o-fun ra ai jawaan shokh-o-shng
Mghz mibaid na malbus frng
Andrin rh jz ngh mtlob nist
Ain klh ya Aan klh mtlob nist
Fikr Chalaaki Agar dari bas ast
Tba draki Agar dari bas ast
Grksi shbha khord dod Charagh
Gird az ilm-o-fun-o-Hikmat sragh
Mulk mani Kis hd o ra nbst
Bi jhad pihmi naid bdst
Turk az Khud rafta-o-Mast frng
Zahr noshin khordh az dast frng
Zankh triaq iraq az dast dad
Man chh goim jz khdaish Yaar bad
Bndh afrng az zavq nmod
Mi brd az ghrbian Raqs-o-srod
Nqd jaan khoish Dar bazd bah lahu
Ilm dshoar ast mi sazd bah lahu
Az tan asani bgird sahl ra
Fitrat o Dar pzird sahl ra
Sahl ra jstn drin dir khn
Ain dlil aankh jaan rft az badan
Zinda rud
Mi shnasi chist tahzib frng
Dar jhan o do sad firdaus rang
Jalwa haish khanmanha sokhth
Shaakh-o-brg-o-aashianha sokhth
Zahrsh tabanda-o-girndh aist
Dil zaif ast-o-ngh ra Banda aist
Chashm bind Dil blghzd andrun
Pesh ain btkhanh aftd srngon
Kis ndand shrq ra taqdir chist
Dil bah Zahir basta ra tdbir chist
Abdali
Aanchh br taqdir Mashriq qadr ast
Hzm-o-hzm phloi-o-nadir ast
Pahlavi Aan varis takht qbad
Naakhun o aqdh airan Gushad
Nadir Aan srmaih dranian
Aan Nizam mlt afghanian
Az Gham din-o-vatan Zar-o-zbon
Lshkrsh az kohsar Aamad bron
Hum sipahi Hum sph Gir Hum ameer
Ba Adoo fulad-o-ba iaran hrir
Man fdai aankh Khud ra didh ast
Asr hazir ra nko sanjeeda ast
Ghrbian ra sheva hai sahri ast
Takiya jz br khoish Kardan kafri ast
Sultan Shaheed
Baz go az hind-o-az hindustan
Aankh ba kahsh nirzd bostan
Aankh andar msjdsh hngamh mard
Aankh andar dir o atash fsrd
Aankh Dil az bhr o khoon krdh aim
Aankh iadsh ra bjan prordh aim
Az Gham ma Kun Gham o ra qias
Aah az Aan maashooq Aashiq nashnas
Zinda rud
Hndian munkar z Qanoon frng
Dar ngird Sahar-o-afson frng
Rooh ra Baar gran aaein Ghair
Grchh aaid z Aasman aaein Ghair
Sultan Shaheed
Choon broid Aadam az msht gali
Ba Dili ba aarzoe Dar Dili
Lazzat isyan chshidn Kaar aost
Ghair Khud chizi ndidn Kaar aost
Zankh bi isyan khodi naid bdst
Ta khodi naid bdst aaid shikast
Zair shhr-o-diarm bodh i
Chashm Khud ra br mzarm sodh i
Ai shnasai hudud Kainaat
Dar dkn didey z Aasar Hayaat
Zinda rud
Tukhm ashki rikhtm andar dkn
Lala ha roid z Khaak Aan Chaman
Rud kaoiri mdam andar Safar
Didh am Dar jaan o shori dgr
Sultan Shaheed
Ai tra dadnd harf Dil froz
Az tap Ashk to mi sozm hnoz
Kao kao naakhun mardan raaz
Joi khoon bgshad az rghai Saaz
Aan noa kz jaan to aaid bron
Midhd Har sina ra soz dron
Bodh am Dar hazrat molai kal
Aankh be o ti nami grdd sbl
Grchh aanja jurrat guftar nist
Rooh ra kari bjz Deedar nist
Sokhtm az garmi Ash'aar to
Br zbanm rft az afkar to
Gft ain biti ke br khoandi z kist
Andro hngamh hai Zindagi ast
Ba hman sozi ke Dar sazd bjan
Ikdo harf az ma bah kaoiri rsan
Dar jhan to zinda rud o zinda rud
Khoshtrk aaid srod andar srod
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
