در معنی اینکہ چون ملت محمدیہ مؤسس بر توحید و رسالت است پس نہایت مکانی ندارد
That Since The Muhammadan Community Is Founded Upon Belief In One God And Apostleship, Therefore It Is Not Bounded By Space
جوہر ما با مقامی بستہ نیست
بادہ ی تندش بجامی بستہ نیست
ہندی و چینی سفال جام ماست
رومی و شامی گل اندام ماست
قلب ما از ہند و روم و شام نیست
مرز و بوم او بجز اسلام نیست
پیش پیغمبر چو کعب پاک زاد
ھدیہ یی آورد از بانت سعاد
در ثنایش گوہر شب تاب سفت
سیف مسلول از سیوف الہند گفت
آن مقامش برتر از چرخ بلند
نامدش نسبت بہ اقلیمی پسند
گفت سیف من سیوف اللہ گو
حق پرستی جز براہ حق مپو
ہمچنان آن رازدان جزو و کل
گرد پایش سرمہ ی چشم رسل
گفت با امت ز دنیای شما
دوست دارم طاعت و طیب و نسا
گر ترا ذوق معانی رھنماست
نکتہ ئی پوشیدہ در حرف ’’شما‘‘ست
یعنی آن شمع شبستان وجود
بود در دنیا و از دنیا نبود
جلوہ ی او قدسیان را سینہ سوز
بود اندر آب و گل آدم ہنوز
من ندانم مرز و بوم او کجاست
این قدر دانم کہ با ما آشناست
این عناصر را جہان ما شمرد
خویشتن را میہمان ما شمرد
زانکہ ما از سینہ جان گم کردہ ایم
خویش را در خاکدان گم کردہ ایم
مسلم استی دل بہ اقلیمی مبند
گم مشو اندر جہان چون و چند
می نگنجد مسلم اندر مرز و بوم
در دل او یاوہ گردد شام و روم
دل بدست آور کہ در پہنای دل
می شود گم این سرای آب و گل
عقدہ ی قومیت مسلم گشود
از وطن آقای ما ہجرت نمود
حکمتش یک ملت گیتی نورد
بر اساس کلمہ ئی تعمیر کرد
تا ز بخششہای آن سلطان دین
مسجد ما شد ھمہ روی زمین
آنکہ در قرآن خدا او را ستود
آن کہ حفظ جان او موعود بود
دشمنان بی دست و پا از ہیبتش
لرزہ بر تن از شکوہ فطرتش
پس چرا از مسکن آبا گریخت
تو گمان داری کہ از اعدا گریخت
قصہ گویان حق ز ما پوشیدہ اند
معنی ہجرت غلط فہمیدہ اند
ہجرت آئین حیات مسلم است
این ز اسباب ثبات مسلم است
معنی او از تنک آبی رم است
ترک شبنم بہر تسخیر یم است
بگذر از گل گلستان مقصود تست
این زیان پیرایہ بند سود تست
مہر را آزادہ رفتن آبروست
عرصہ ی آفاق زیر پای اوست
ہمچو جو سرمایہ از باران مخواہ
بیکران شو در جہان پایان مخواہ
بود بحر تلخ رو یک سادہ دشت
ساحلی ورزید و از شرم آب گشت
بایدت آہنگ تسخیر ھمہ
تا تو می باشی فراگیر ھمہ
صورت ماہی بہ بحر آباد شو
یعنی از قید مقام آزاد شو
ہر کہ از قید جہات آزاد شد
چون فلک در شش جہت آباد شد
بوی گل از ترک گل جولانگر است
در فراخای چمن خود گسترست
ای کہ یک جا در چمن انداختی
مثل بلبل با گلی در ساختی
چون صبا بار قبول از دوش گیر
گلشن اندر حلقہ ی آغوش گیر
از فریب عصر نو ہشیار باش
رہ فتد ای رہرو ہشیار باش
Jauhar ma ba maqami basta nist
Badh i tndsh bjami basta nist
Hindi-o-cheeni sifal Jaam mast
Rumi-o-shami Gul andam mast
Qalb ma az hind-o-rum-o-Shaam nist
Mrz-o-bum o bjz islam nist
Pesh Paighambar cho kab pak zad
Hdih Yi aaord az bant saad
Dar snaish gohr Shab tab sft
Sif mslol az siof alhnd gft
Aan mqamsh brtr az Charkh Buland
Namdsh nsbt bah aqlimi Pasand
Gft sif man siof Allah go
Haq prsti jz brah Haq mpo
Hmchnan Aan razdan jzo-o-kal
Grd paish surma i Chashm Rusul
Gft ba ummat z dniai shma
Dost darm taat-o-tayyib-o-nisa
Gir tra zavq maani rhnmast
Nkth i Poshida Dar harf shmast
Yaani Aan Shama Shabistan vajud
Bod Dar duniya-o-az duniya nbod
Jalwa i o qdsian ra sina soz
Bod andar ab-o-Gul Aadam hnoz
Man ndanm mrz-o-bum o kjast
Ain qadr danm ke ba ma aashnast
Ain anasr ra Jahan ma shmrd
Khoishtn ra mihman ma shmrd
Zankh ma az sina jaan gum krdh aim
Khoish ra Dar khakdan gum krdh aim
Muslim asti Dil bah aqlimi mbnd
Gum msho andar Jahan Choon-o-Chand
Mi ngnjd muslim andar mrz-o-bum
Dar Dil o iaoh grdd Shaam-o-rum
Dil bdst aaor ke Dar phnai Dil
Mi shod gum ain srai ab-o-Gul
Aqdh i qaumiyat muslim gshod
Az vatan aaqai ma hjrt nmod
Hkmtsh yak mlt giti nord
Br asas kalma i Tameer krd
Ta z bkhshshhai Aan Sultan din
Masjid ma shd hmh ravi Zameen
Aankh Dar Quran Khuda o ra stod
Aan ke hfz jaan o Mauood bod
Dshmnan bi dast-o-paa az hibtsh
Lrzh br tan az shikva ftrtsh
Ps Chura az mskn aaba grikht
To guman dari ke az aada grikht
Qissa goian Haq z ma Poshida and
Mani hjrt Ghalat fhmidh and
Hjrt aaein Hayaat muslim ast
Ain z sabab sbat muslim ast
Mani o az tnk abi rm ast
Turk shabnam bhr tskhir im ast
Bgzr az Gul Gulistan maqsud tst
Ain ziyan Pairaya Band sod tst
Mahr ra aazadh rftn aabrost
Arsah i aafaq zir pai aost
Hmcho jo sarmaya az baran mkhoah
Bikran Show Dar Jahan paian mkhoah
Bod Bahr talakh ro yak saada dasht
Sahili orzid-o-az sharam ab gasht
Baidt ahaṅg tskhir hmh
Ta to mi bashi fragir hmh
Surat mahi bah Bahr Aabad Show
Yaani az Qaid mqam azaad Show
Har ke az Qaid jhat azaad shd
Choon Falak Dar shsh jht Aabad shd
Boi Gul az turk Gul jolangr ast
Dar frakhai Chaman Khud gstrst
Ai ke yak ja Dar Chaman andakhti
Misal Bulbul ba gali Dar sakhti
Choon Saba Baar qubul az dosh gir
Gulshan andar halqa i aġosh gir
Az fareb asr Nau hshiar bash
Rh ftd ai rhro hshiar bash
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
