حکمت خیرکثیر است
Wisdom Is A Great Good
گفت حکمت را خدا خیر کثیر
ہر کجا این خیر را بینی بگیر
علم حرف و صوت را شہپر دہد
پاکی گوہر بہ نا گوہر دھد
علم را بر اوج افلاک است رہ
تا ز چشم مہر بر کندد نگہ
نسخۂ او نسخۂ تفسیر کل
بستۂ تدبیر او تقدیر کل
دشت را گوید حبابی دہ ، دہد
بحر را گوید سرابی دہ ، دہد
چشم او بر واردات کائنات
تا ببیند محکمات کائنات
دل اگر بندد بہ حق پیغمبری است
ور ز حق بیگانہ گردد کافری است
علم را بی سوز دل خوانی شر است
نور او تاریکی بحر و بر است
عالمی از غاز او کور و کبود
فرودینش برگ ریز ہست و بود
بحر و دشت و کوہسار و باغ و راغ
از بم طیارۂ او داغ داغ
سینہ افرنگ را ناری ازوست
لذت شبخون و یلغاری ازوست
سیر واژونی دھد ایام را
می برد سرمایۂ اقوام را
قوتش ابلیس را یاری شود
نور ، نار از صحبت ناری شود
کشتن ابلیس کاری مشکل است
زانکہ او گم اندر اعماق دل است
خوشتر آن باشد مسلمانش کنی
کشتۂ شمشیر قرآنش کنی
از جلال بی جمالی الامان
از فراق بی وصالی الامان
علم بی عشق است از طاغوتیان
علم با عشق است از لاہوتیان
بی محبت علم و حکمت مردہ ئی
عقل تیری بر ہدف ناخوردہ ئی
کور را بینندہ از دیدار کن
بولہب را حیدر کرار کن
زندہ رود
محکماتش وانمودی از کتاب
ہست آن عالم ہنوز اندر حجاب
پردہ را از چہرہ نگشاید چرا
از ضمیر ما برون ناید چرا
پیش ما یک عالم فرسودہ ایست
ملت اندر خاک او آسودہ ایست
رفت سوز سینۂ تاتار و کرد
یا مسلمان مرد یا قرآن بمرد
سعید حلیم پاشا
دین حق از کافری رسوا تر است
زانکہ ملا مؤمن کافر گر است
شبنم ما در نگاہ ما یم است
از نگاہ او یم ما شبنم است
از شگرفیہای آن قرآن فروش
دیدہ ام روح الامین را در خروش
زانسوی گردون دلش بیگانہ ئے
نزد او ام الکتاب افسانہ ئی
بی نصیب از حکمت دین نبی
آسمانش تیرہ از بی کوکبی
کم نگاہ و کور ذوق و ھرزہ گرد
ملت از قال و اقولش فرد فرد
مکتب و ملا و اسرار کتاب
کور مادر زاد و نور آفتاب
دین کافر فکر و تدبیر جھاد
دین ملا فی سبیل اﷲ فساد
مرد حق جان جھان چار سوی
آن بخلوت رفتہ را از من بگوی
ای ز افکار تو مؤمن را حیات
از نفسہای تو ملت را ثبات
حفظ قرآن عظیم آئین تست
حرف حق را فاش گفتن دین تست
تو کلیمی چند باشی سرنگون
دست خویش از آستین آور برون
سر گذشت ملت بیضا بگوی
با غزال از وسعت صحرا بگوی
فطرت تو مستنیر از مصطفی است
باز گو آخر مقام ما کجاست
مرد حق از کس نگیرد رنگ و بو
مرد حق از حق پذیرد رنگ و بو
ہر زمان اندر تنش جانی دگر
ہر زمان او را چو حق شانی دگر
رازہا با مرد مؤمن باز گوے
شرح رمز ’’کل یوم‘‘ باز گوی
جز حرم منزل ندارد کاروان
غیر حق در دل ندارد کاروان
من نمی گویم کہ راہش دیگر است
کاروان دیگر نگاہش دیگر است
افغانی
از حدیث مصطفی داری نصیب
دین حق اندر جھان آمد غریب
با تو گویم معنی این حرف بکر
غربت دین نیست فقر اہل ذکر
بہر آن مردی کہ صاحب جستجوست
غربت دین ندرت آیات اوست
غربت دین ہر زمان نوع دگر
نکتہ را دریاب اگر داری نظر
دل بہ آیات مبین دیگر ببند
تا بگیری عصر نو را در کمند
کس نمی داند ز اسرار کتاب
شرقیان ہم غربیان در پیچ و تاب
روسیان نقش نوی انداختند
آب و نان بردند و دین در باختند
حق ببین حق گوی و غیر از حق مجوی
یک دو حرف از من بہ آن ملت بگوی
Gft Hikmat ra Khuda khair ksir
Har kja ain khair ra bini bgir
Ilm harf-o-sot ra shhpr dhd
Paki gohr bah Na gohr dhd
Ilm ra br aoj aflak ast rh
Ta z Chashm mahr br kndd ngh
Nskhh o nskhh tafsir kal
Bsth tdbir o taqdir kal
Dasht ra goid hbabi dah dhd
Bahr ra goid srabi dah dhd
Chashm o br oardat Kainaat
Ta bbind mhkmat Kainaat
Dil Agar bndd bah Haq Paighambari ast
Or z Haq begana grdd kafri ast
Ilm ra bi soz Dil khoani sharr ast
Noor o tariki Bahr-o-br ast
Aalmi az ghaz o Cover / Core-o-kbod
Frodinsh brg riz hst-o-bod
Bahr-o-dasht-o-kohsar-o-Baagh-o-ragh
Az bam tiarh o daġ daġ
Sina afrng ra Naari azost
Lazzat shbkhon-o-ilghari azost
Sair oazhoni dhd iyyam ra
Mi brd srmaih aqvam ra
Qotsh iblis ra iari shod
Noor nar az suhbat Naari shod
Kshtn iblis kari Mushkil ast
Zankh o gum andar aamaq Dil ast
Khoshtr Aan bashad mslmansh kni
Kshth shamsher qraansh kni
Az jlal bi jmali alaman
Az Firaaq bi osali alaman
Ilm bi Ishq ast az taghotian
Ilm ba Ishq ast az lahotian
Bi Mohabbat ilm-o-Hikmat Murda i
Aql Teri br hadaf nakhordh i
Cover / Core ra binndh az Deedar Kun
Bolhb ra Haidar Karrar Kun
Zinda rud
Mhkmatsh oanmodi az kitab
Hst Aan Aalam hnoz andar hjab
Parda ra az Chehra ngshaid Chura
Az zamir ma bron naid Chura
Pesh ma yak Aalam frsodh aist
Mlt andar Khaak o aasodh aist
Rft soz sinh tatar-o-krd
Ya musalman mard ya Quran bmrd
Said halim/haleem pasha
Din Haq az kafri rsoa tr ast
Zankh mila mmn kafir Gir ast
Shabnam ma Dar Nigah ma im ast
Az Nigah o im ma shabnam ast
Az shgrfihai Aan Quran frosh
Didh am Rooh alamin ra Dar khrosh
Zansoi grdon dlsh begana e
Nazd o am alktab afsana i
Bi nasib az Hikmat din Nabi
Aasmansh tera az bi kokbi
Kam Nigah-o-Cover / Core zavq-o-hrzh grd
Mlt az qal-o-aqolsh frd frd
Maktab-o-mila-o-asrar kitab
Cover / Core madar zad-o-Noor Aaftaab
Din kafir fikr-o-tdbir jhad
Din mila fi sbil a fasad
Mard Haq jaan jhan Chaar soi
Aan bkhlot rafta ra az man bgoi
Ai z afkar to mmn ra Hayaat
Az nfshai to mlt ra sbat
Hfz Quran Azeem aaein tst
Harf Haq ra fash gftn din tst
To klimi Chand bashi srngon
Dast khoish az astin aaor bron
Sar gzsht mlt baiza bgoi
Ba ghzal az vusat Sehra bgoi
Fitrat to mstnir az Mustafa ast
Baz go Aakhir mqam ma kjast
Mard Haq az Kis ngird rang-o-Boo
Mard Haq az Haq pzird rang-o-Boo
Har zman andar tnsh jani dgr
Har zman o ra cho Haq shani dgr
Razha ba mard mmn baz goe
Shrh rmz kal yaum baz goi
Jz Haram Manzil Nadaarad karoan
Ghair Haq Dar Dil Nadaarad karoan
Man nami goim ke rahsh Digar ast
Karoan Digar ngahsh Digar ast
Afghani
Az hadees Mustafa dari nasib
Din Haq andar jhan Aamad ghareeb
Ba to goim mani ain harf bkr
Ghrbt din nist fqr ahl zakar
Bhr Aan mrdi ke sahab jstjost
Ghrbt din ndrt aaiat aost
Ghrbt din Har zman noa dgr
Nkth ra driab Agar dari Nazar
Dil bah aaiat mbin Digar bbnd
Ta bgiri asr Nau ra Dar kmnd
Kis nami dand z asrar kitab
Shrqian Hum ghrbian Dar Pech-o-tab
Rosian nqsh noi andakhtnd
Ab-o-naan brdnd-o-din Dar bakhtnd
Haq bbin Haq goi-o-Ghair az Haq mjoi
Yak do harf az man bah Aan mlt bgoi
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
