برآمدن انجم شناس مریخی از رصدگاہ
The Martian Astronomer Comes Out Of The Observatory
پیر مردی ریش او مانند برف
سالہا در علم و حکمت کردہ صرف
تیز بین مانند دانایان غرب
کسوتش چون پیر ترسایان غرب
دیر سال و قامتش بالا چو سرو
طلعتش تابندہ چون ترکان مرو
آشنای رسم و راہ ہر طریق
آشکار از چشم او فکر عمیق
آدمی را دید و چون گل بر شکفت
در زبان طوسی و خیام گفت
’’پیکر گل آن اسیر چند و چون
از مقام تحت و فوق آمد برون
خاک را پرواز بی طیارہ داد
ثابتان را جوہر سیارہ داد‘‘
نطق و ادراکش روان چون آب جو
محو حیرت بودم از گفتار او
این ہمہ خوابست یا افسونگری
بر لب مریخیان حرف دری
گفت ’’بود اندر زمان مصطفی
مردی از مریخیان با صفا
بر جہان چشم جہان بین را گشاد
دل بہ سیر خطہ آدم نہاد
پر گشود اندر فضا ہای وجود
تا بہ صحرای حجاز آمد فرود
آنچہ دید از مشرق و مغرب نوشت
نقش او رنگین تر از باغ بہشت
بودہ ام من ہم بہ ایران و فرنگ
گشتہ ام در ملک نیل و رود گنگ
دیدہ ام امریک و ہم ژاپون و چین
بہر تحقیق فلزات زمین
از شب و روز زمین دارم خبر
کردہ ام اندر بر و بحرش سفر
پیش ما ہنگامہ ہای آدم است
گرچہ او از کار ما نامحرم است‘‘
رومی
من ز افلاکم رفیق من ز خاک
سر خوش و نا خوردہ از رگہای تاک
مرد بے پروا و نامش زندہ رود
مستی او از تماشای وجود
ما کہ در شہر شما افتاد ایم
در جھان و از جھان آزادہ ایم
در تلاش جلوہ ہای نو بنو
یک زمان ما را رفیق راہ شو
حکیم مریخی
این نواح مرغدین برخیاست
بر خیا نام ابوآلابای ماست
فرز مرز ، آن آمر کردار زشت
رفت پیش برخیا اندر بہشت
گفت ’’تو اینجا چسان آسودہ ئی
عمرہا محکوم یزدان بودہ ئی
از مقام تو نکوتر عالمی است
پیش او جنت بہار یکدمی است
آن جہان از ہر جہان بالاتر است
آن جھان از لامکان بالاتر است
نیست یزدان را از آن عالم خبر
من ندیدم عالمے آزاد تر
نی خدائی در نظام او دخیل
نی کتاب و نی رسول و جبرئیل
نی طوافے ، نی سجودی اندرو
نی دعائے نی درودی اندرو‘‘
برخیا گفت’’ ای فسون پرداز خیز،
نقش خود را اندر آن عالم بریز‘‘
تا ابوآلابا فریب او نخورد
حق جہانی دیگری با ما سپرد
اندرین ملک خدا دادی گذر
مرغدین و رسم و آئینش نگر
Peer mrdi rish o mannd barf
Salha Dar ilm-o-Hikmat krdh sirf
Tez bain mannd danaian ghrb
Ksotsh Choon Peer trsaian ghrb
Dir Saal-o-qamtsh bala cho sro
Tlatsh tabanda Choon trkan mro
Aashnai rasm-o-Raah Har triq
Aashkar az Chashm o fikr amiq
Aadmi ra did-o-Choon Gul br shkft
Dar zabaan tosi-o-khiam gft
Paikar Gul Aan asir Chand-o-Choon
Az mqam tht-o-foq Aamad bron
Khaak ra Parwaaz bi tayyara dad
Sabtan ra jauhar sayyara dad
Ntq-o-adraksh Rawaan Choon ab jo
Mho hairat bodm az guftar o
Ain hmh khoabst ya afsongri
Br Lab mrikhian harf Dari
Gft bod andar zman Mustafa
Mrdi az mrikhian ba sfa
Br Jahan Chashm Jahan bain ra Gushad
Dil bah sair khitta Aadam nihad
Par gshod andar faza hai vajud
Ta bah shrai hjaz Aamad frod
Aanchh did az Mashriq-o-Maghrib nosht
Nqsh o Rangeen tr az Baagh bihisht
Bodh am man Hum bah airan-o-frng
Gshth am Dar Mulk nil-o-rud Gung
Didh am amrik-o-Hum zhapon-o-chain
Bhr tahqiq flzat Zameen
Az Shab-o-Roz Zameen darm khabar
Krdh am andar br-o-bhrsh Safar
Pesh ma hngamh hai Aadam ast
Grchh o az Kaar ma namhrm ast
Rumi
Man z aflakm rfiq man z Khaak
Sar Khush-o-Na khordh az rghai tak
Mard be parva-o-namsh zinda rud
Masti o az tmashai vajud
Ma ke Dar Shehar shma aftad aim
Dar jhan-o-az jhan aazadh aim
Dar Talaash Jalwa hai Nau bno
Yak zman ma ra rfiq Raah Show
Hakeem mrikhi
Ain noah mrghdin brkhiast
Br khia Naam aboaalabai mast
Frz mrz Aan amir Kirdar zsht
Rft Pesh brkhia andar bihisht
Gft to ainja chsan aasodh i
Amrha mhkom yazdan bodh i
Az mqam to nkotr aalmi ast
Pesh o jannat Bahar ikdmi ast
Aan Jahan az Har Jahan balatr ast
Aan jhan az lamkan balatr ast
Nist yazdan ra az Aan Aalam khabar
Man ndidm aalme azaad tr
Ni khdai Dar Nizam o dkhil
Ni kitab-o-ni Rasool-o-jbril
Ni toafe ni sjodi andro
Ni daae ni drodi andro
Brkhia gft ai fson prdaz khiz
Nqsh Khud ra andar Aan Aalam Barez
Ta aboaalaba fareb o nkhord
Haq jhani digri ba ma sprd
Andrin Mulk Khuda dadi gzr
Mrghdin-o-rasm-o-aaeinsh nagar
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
