در معنی اینکہ یأس و حزن و خوف ام الخبائث است و قاطع حیات و توحید ازالۂ این امراض خبیثہ می کند
That Despair, Grief And Fear Are The Mother Of Abominations
مرگ را سامان ز قطع آرزوست
زندگانی محکم از لاتقنطوا ست
تا امید از آرزوی پیہم است
نا امیدی زندگانی را سم است
نا امیدی ہمچو گور افشاردت
گرچہ الوندی ز پا می آردت
ناتوانی بندہ ی احسان او
نامرادی بستہ ی دامان او
زندگی را یأس خواب آور بود
این دلیل سستی عنصر بود
چشم جانرا سرمہ اش اعمی کند
روز روشن را شب یلدا کند
از دمش میرد قوای زندگی
خشک گردد چشمہ ہای زندگی
خفتہ با غم در تہ یک چادر است
غم رگ جان را مثال نشتر است
ای کہ در زندان غم باشی اسیر
از نبی تعلیم لاتحزن بگیر
این سبق صدیق را صدیق کرد
سر خوش از پیمانہ ی تحقیق کرد
از رضا مسلم مثال کوکب است
در رہ ہستی تبسم بر لب است
گر خدا داری ز غم آزاد شو
از خیال بیش و کم آزاد شو
قوت ایمان حیات افزایدت
ورد ’’لا خوف علیہم‘‘ بایدت
چون کلیمی سوی فرعونی رود
قلب او از لاتخف محکم شود
بیم غیر اللہ عمل را دشمن است
کاروان زندگی را رہزن است
عزم محکم ممکنات اندیش ازو
ھمت عالی تأمل کیش ازو
خم او چون در گلت خود را نشاند
زندگی از خود نمائی باز ماند
فطرت او تنگ تاب و سازگار
با دل لرزان و دست رعشہ دار
دزدد از پا طاقت رفتار را
می رباید از دماغ افکار را
دشمنت ترسان اگر بیند ترا
از خیابانت چو گل چیند ترا
ضرب تیغ او قوی تر می فتد
ہم نگاہش مثل خنجر می فتد
بیم چون بند است اندر پای ما
ورنہ صد سیل است در دریای ما
بر نمے آید اگر آہنگ تو
نرم از بیم است تار چنگ تو
گوشتابش دہ کہ گردد نغمہ خیز
بر فلک از نالہ آرد رستخیز
بیم ، جاسوسی است از اقلیم مرگ
اندرونش تیرہ مثل میم مرگ
چشم او برھمزن کار حیات
گوش او بزگیر اخبار حیات
ہر شر پنہان کہ اندر قلب تست
اصل او بیم است اگر بینی درست
لابہ و مکاری و کین و دروغ
این ہمہ از خوف می گیرد فروغ
پردہ ی زور و ریا پیراہنش
فتنہ را آغوش مادر دامنش
زانکہ از ھمت نباشد استوار
می شود خوشنود با ناسازگار
ہر کہ رمز مصطفی فہمیدہ است
شرک را در خوف مضمر دیدہ است
Marg ra saman z qta aarzost
Zndgani mhkm az latqntoa st
Ta Umeed az aarzoi Paiham ast
Na amidi zndgani ra sm ast
Na amidi hmcho gor afshardt
Grchh alondi z paa mi aardt
Natoani Banda i Ehsaan o
Namradi basta i daman o
Zindagi ra is Khwab aaor bod
Ain dlil susti Unsur bod
Chashm janra surma ash aami Kund
Roz Roshan ra Shab ilda Kund
Az dmsh mird qoai Zindagi
Khushk grdd chashma hai Zindagi
Khfth ba Gham Dar tah yak Chadar ast
Gham rag jaan ra misaal nishtar ast
Ai ke Dar zindan Gham bashi asir
Az Nabi taleem lathzn bgir
Ain sabaq Siddiq ra Siddiq krd
Sar Khush az Paimana i tahqiq krd
Az Raza muslim misaal kaukab ast
Dar rh Hasti Tabassum br Lab ast
Gir Khuda dari z Gham azaad Show
Az Khayal besh-o-Kam azaad Show
Quwat imaan Hayaat afzaidt
Ord La khauf alihm baidt
Choon klimi soi fraoni rud
Qalb o az latkhf mhkm shod
Bim Ghair Allah Amal ra Dushman ast
Karoan Zindagi ra rhzn ast
Azm mhkm mmknat andish azo
Hmt aali tml kesh azo
Khm o Choon Dar glt Khud ra nshand
Zindagi az Khud nmai baz mand
Fitrat o taṅg tab-o-sazgar
Ba Dil lrzan-o-dast rashh Daar
Dzdd az paa taqat Raftaar ra
Mi rbaid az dimaġ afkar ra
Dshmnt trsan Agar bind tra
Az khiabant cho Gul chind tra
Zarab teġ o qavi tr mi ftd
Hum ngahsh Misal khanjar mi ftd
Bim Choon Band ast andar pai ma
Warna sad Sail ast Dar driai ma
Br nme aaid Agar ahaṅg to
Naram az bim ast Taar chng to
Goshtabsh dah ke grdd naghma khiz
Br Falak az Naala aard rstkhiz
Bim jasosi ast az iqlim marg
Andronsh tera Misal mim marg
Chashm o brhmzn Kaar Hayaat
Gosh o bzgir akhbaar Hayaat
Har sharr pnhan ke andar qalb tst
Asal o bim ast Agar bini durust
Labh-o-mkari-o-kin-o-drogh
Ain hmh az khauf mi gird frogh
Parda i zor-o-ria pirahnsh
Fitna ra aġosh madar damnsh
Zankh az hmt nbashd ustuwar
Mi shod khoshnod ba nasazgar
Har ke rmz Mustafa fhmidh ast
Shirk ra Dar khauf mazmoon didh ast
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
