مصوری
Painting
ہمچنان دیدم فن صورت گری
نی براہیمی درو نی آزری
’’راہبی در حلقۂ دام ہوس
دلبری با طایری اندر قفس
خسروی پیش فقیری خرقہ پوش
مرد کوہستانیی ہیزم بدوش
نازنینی در رہ بتخانہ ئی
جوگئی در خلوت ویرانہ ئی
پیرکی از درد پیری داغ داغ
آنکہ اندر دست او گل شد چراغ
مطربی از نغمۂ بیگانہ مست
بلبلی نالید و تار او گسست
نوجوانے از نگاہی خوردہ تیر
کودکے بر گردن بابای پیر‘‘
می چکد از خامہ ہا مضمون موت
ہر کجا افسانہ و افسون موت
علم حاضر پیش آفل در سجود
شک بیفزود و یقین از دل ربود
بی یقین را لذت تحقیق نیست
بی یقین را قوت تخلیق نیست
بی یقین را رعشہ ہا اندر دل است
نقش نو آوردن او را مشکل است
از خودی دور است و رنجور است و بس
رہبر او ذوق جمہور است و بس
حسن را دریوزہ از فطرت کند
رہزن و راہ تہی دستی زند
حسن را از خود برون جستن خطاست
آنچہ می بایست پیش ما کجاست
نقشگر خود را چو با فطرت سپرد
نقش او افکند و نقش خود سترد
یک زمان از خویشتن رنگی نزد
بر زجاج ما گہی سنگی نزد
فطرت اندر طیلسان ہفت رنگ
ماندہ بر قرطاس او با پای لنگ
بی تپش پروانۂ کم سوز او
عکس فردا نیست در امروز او
از نگاہش رخنہ در افلاک نیست
زانکہ اندر سینہ دل بیباک نیست
خاکسار و بی حضور و شرمگین
بی نصیب از صحبت روح الامین
فکر او نادار و بی ذوق ستیز
بانگ اسرافیل او بی رستخیز
خویش را آدم اگر خاکی شمرد
نور یزدان در ضمیر او بمرد
چون کلیمی شد برون از خویشتن
دست او تاریک و چوب او رسن
زندگی بی قوت اعجاز نیست
ہر کسی دانندۂ این راز نیست
آن ہنرمندی کہ بر فطرت فزود
راز خود را بر نگاہ ما گشود
گرچہ بحر او ندارد احتیاج
میرسد از جوی ما او را خراج
چین رباید از بساط روزگار
ہر نگاہ از دست او گیرد عیار
حور او از حور جنت خوشتر است
منکر لات و مناتش کافر است
آفریند کائنات دیگری
قلب را بخشد حیات دیگری
بحر و موج خویش را بر خود زند
پیش ما موجش گہر می افکند
زان فراوانی کہ اندر جان اوست
ہر تہی را پر نمودن شأن اوست
فطرت پاکش عیار خوب و زشت
صنعتش آئینہ دار خوب و زشت
عین ابراھیم و عین آزر است
دست او ہم بت شکن ہم بتگر است
ہر بنای کہنہ را بر می کند
جملہ موجودات را سوہان زند
در غلامی تن ز جان گردد تہی
از تن بی جان چہ امید بہی
ذوق ایجاد و نمود از دل رود
آدمی از خویشتن غافل رود
جبرئیلی را اگر سازی غلام
بر فتد از گنبد آئینہ فام
کیش او تقلید و کارش آزری ست
ندرت اندر مذہب او کافری ست
تازگیہا وہم و شک افزایدش
کہنہ و فرسودہ خوش می آیدش
چشم او بر رفتہ از آیندہ کور
چون مجاور رزق او از خاک گور
گر ہنر این است مرگ آرزوست
اندرونش زشت و بیرونش نکوست
طایر دانا نمیگردد اسیر
گرچہ باشد دامی از تار حریر
Hmchnan didm fun surat gri
Ni brahimi dro ni aazri
Rahbi Dar hlqh Daam havas
Dlbri ba tairi andar Qafas
Khsroi Pesh Faqeeri khrqh Posh
Mard kohstanii hizm bdosh
Naznini Dar rh btkhanh i
Jogei Dar khlot Weerana i
Peer Ki az Dard Peeri daġ daġ
Aankh andar dast o Gul shd Charagh
Mtrbi az nghmh begana Mast
Blbli nalid-o-Taar o gsst
Nojoane az ngahi khordh Teer
Kodke br gardan babai Peer
Mi chkd az khamah ha mazmun Maut
Har kja afsana-o-afson Maut
Ilm hazir Pesh aafl Dar sjod
Shak bifzod-o-Yaqeen az Dil rbod
Bi Yaqeen ra lazzat tahqiq nist
Bi Yaqeen ra quwat takleeq nist
Bi Yaqeen ra rashh ha andar Dil ast
Nqsh Nau aaordn o ra Mushkil ast
Az khodi door ast-o-rnjor ast-o-bas
Rahbar o zavq jmhor ast-o-bas
Husn ra driozh az fitrat Kund
Rhzn-o-Raah thi dsti znd
Husn ra az Khud bron jstn khtast
Aanchh mi baist Pesh ma kjast
Nqshgr Khud ra cho ba fitrat sprd
Nqsh o afknd-o-nqsh Khud strd
Yak zman az khoishtn rngi Nazd
Br zjaj ma ghi Sangi Nazd
Fitrat andar tilsan hft rang
Mãda br qrtas o ba pai liṅg
Bi tpsh proanh Kam soz o
Aks Farda nist Dar imroz o
Az ngahsh rkhnh Dar aflak nist
Zankh andar sina Dil bibak nist
Khaksar-o-bi huẓur-o-shrmgin
Bi nasib az suhbat Rooh alamin
Fikr o nadar-o-bi zavq stiz
Baṅg asrafil o bi rstkhiz
Khoish ra Aadam Agar khaki shmrd
Noor yazdan Dar zamir o bmrd
Choon klimi shd bron az khoishtn
Dast o tarik-o-chob o rasan
Zindagi bi quwat aajaz nist
Har kisi danndh ain raaz nist
Aan hnrmndi ke br fitrat fzod
Raaz Khud ra br Nigah ma gshod
Grchh Bahr o Nadaarad ihtiyaj
Mirsd az joi ma o ra khraj
Chain rbaid az bsat rozgar
Har Nigah az dast o gird ayar
Hur o az hur jannat khoshtr ast
Munkar lat-o-mnatsh kafir ast
Aafrind Kainaat digri
Qalb ra bkhshd Hayaat digri
Bahr-o-mauj khoish ra br Khud znd
Pesh ma mojsh ghr mi afknd
Zan fraoani ke andar jaan aost
Har thi ra par nmodn shn aost
Fitrat paksh ayar khub-o-zsht
Snatsh aaeena Daar khub-o-zsht
Ain abrahim-o-ain aazr ast
Dast o Hum But shkn Hum btgr ast
Har bnai khnh ra br mi Kund
Jumla Maujoodat ra sohan znd
Dar ghlami tan z jaan grdd thi
Az tan bi jaan chh Umeed bihi
Zavq aijad-o-nmod az Dil rud
Aadmi az khoishtn ghafl rud
Jbrili ra Agar sazi Ghulam
Br ftd az Gumbad aaeena fam
Kesh o taqlid-o-karsh aazri st
Ndrt andar mazhab o kafri st
Tazgiha vahm-o-shak afzaidsh
Khnh-o-frsodh Khush mi aaidsh
Chashm o br rafta az aaindh Cover / Core
Choon Mujaawir rizq o az Khaak gor
Gir hnr ain ast marg aarzost
Andronsh zsht-o-bironsh nkost
Tair dana nmigrdd asir
Grchh bashad dami az Taar hrir
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
