نمودار شدن خواجۂ اہل فراق ابلیس
Iblis: Leader Of The People Of Separation Appears
صحبت روشندلان یک دم ، دو دم
آن دو دم سرمایۂ بود و عدم
عشق را شوریدہ تر کرد و گذشت
عقل را صاحب نظر کرد و گذشت
چشم بر بربستم کہ با خود دارمش
از مقام دیدہ در دل آرمش
ناگہان دیدم جہان تاریک شد
از مکان تا لامکان تاریک شد
اندر آن شب شعلہ ئی آمد پدید
از درونش پیر مردی بر جہید
یک قبای سرمہ ئی اندر برش
غرق اندر دود پیچان پیکرش
گفت رومی خواجۂ اہل فراق
آن سراپا سوز و آن خونین ایاق
کہنۂ کم خندۂ اندک سخن
چشم او بینندۂ جان در بدن
رند و ملا و حکیم و خرقہ پوش
در عمل چون زاہدان سخت کوش
فطرتش بیگانہ ذوق وصال
زہد او ترک جمال لایزال۔
تا گسستن از جمال آسان نبود
کار پیش افکند از ترک سجود
اندکے در واردات او نگر
مشکلات او ثبات او نگر
غرق اندر رزم خیر و شر ہنوز
صد پیمبر دیدہ و کافر ہنوز
جانم اندر تن ز سوز او تپید
بر لبش آہی غم آلودی رسید
گفت و چشم نیم وا بر من گشود
’’در عمل جز ما کہ بر خوردار بود
آنچنان بر کار ہا پیچیدہ ام
فرصت آدینہ را کم دیدہ ام
نی مرا افرشتہ ئی نی چاکری
وحی من بی منت پیغمبری
نی حدیث و نی کتاب آوردہ ام
جان شیرین از فقیہان بردہ ام
رشتۂ دین چون فقیہان کس نرشت
کعبہ را کردند آخر خشت خشت
کیش ما را اینچنین تأسیس نیست
فرقہ اندر مذہب ابلیس نیست
در گذشتم از سجود ای بیخبر
ساز کردم ارغنون خیر و شر
از وجود حق مرا منکر مگیر
دیدہ بر باطن گشا ظاہر مگیر
گر بگویم نیست این از ابلہی است
زانکہ بعد از دید نتوان گفت نیست
من ’’بلے‘‘ در پردۂ ’’لا‘‘ گفتہ ام
گفتۂ من خوشتر از نا گفتہ ام
تا نصیب از درد آدم داشتم
قہر یار از بہر او نگذاشتم
شعلہ ہا از کشتزار من ارمن دمید
او ز مجبوری بہ مختاری رسید
زشتی خود را نمودم آشکار
با تو دادم ذوق ترک و اختیار
تو نجاتے دہ مرا از نار من
وا کن اے آدم گرہ از کار من
ایکہ اندر بند من افتادہ ئی
رخصت عصیان بہ شیطان دادہ ئی
در جہان با ہمت مردانہ زی
غمگسار من ز من بیگانہ زی
بی نیاز از نیش و نوش من گذر
تا نگردد نامہ ام تاریک تر
در جہان صیاد با نخچیرہاست
تا تو نخچیری بہ کیشم تیر ہاست
صاحب پرواز را افتاد نیست
صید اگر زیرک شود صیاد نیست‘‘
گفتمش ’’بگذر ز آئین فراق
ابغض الاشیاء عندی الطلاق‘‘
گفت ’’ساز زندگی ، سوز فراق
ای خوشا سر مستی روز فراق
بر لبم از وصل می ناید سخن
وصل اگر خواھم نہ او ماند نہ من‘‘
حرف وصل او را ز خود بیگانہ کرد
تازہ شد اندر دل او سوز و درد
اندکی غلطید اندر دود خویش
باز گم کردید اندر دود خویش
نالہ ئی زان دود پیچان شد بلند
ای خنک جانی کہ گردد درد مند
Suhbat roshndlan yak dam do dam
Aan do dam srmaih bod-o-adam
Ishq ra shorida tr krd-o-gzsht
Aql ra sahab Nazar krd-o-gzsht
Chashm br brbstm ke ba Khud darmsh
Az mqam didh Dar Dil aarmsh
Naghan didm Jahan tarik shd
Az makan ta lamkan tarik shd
Andar Aan Shab shula i Aamad padid
Az dronsh Peer mrdi br jhid
Yak qbai surma i andar burish
Ġarq andar dod pichan pikrsh
Gft rumi khoajh ahl Firaaq
Aan srapa soz-o-Aan khonin aiaq
Khnh Kam khndh andk skhn
Chashm o binndh jaan Dar badan
Rind-o-mila-o-hakeem-o-khrqh Posh
Dar Amal Choon zahdan sakht kosh
Ftrtsh begana zavq Wisaal
Zhd o turk Jamal laizal
Ta gsstn az Jamal asan nbod
Kaar Pesh afknd az turk sjod
Andkey Dar oardat o nagar
Mshklat o sbat o nagar
Ġarq andar rzm khair-o-sharr hnoz
Sad Paighambar didh-o-kafir hnoz
Janm andar tan z soz o tpid
Br lbsh aahi Gham aalodi rasid
Gft-o-Chashm niyam Wa br man gshod
Dar Amal jz ma ke br khordar bod
Aanchnan br Kaar ha Peechida am
Fursat aadinh ra Kam didh am
Ni Mara afrshth i ni Chakari
Ohi man bi mnt Paighambari
Ni hadees-o-ni kitab aaordh am
Jaan shirin az fqihan brdh am
Rshth din Choon fqihan Kis nrsht
Kaaba ra krdnd Aakhir khisht khisht
Kesh ma ra ainchnin tsis nist
Firqa andar mazhab iblis nist
Dar gzshtm az sjod ai bikhbr
Saaz krdm arghnon khair-o-sharr
Az vajud Haq Mara munkar mgir
Didh br batn gsha Zahir mgir
Gir bgoim nist ain az ablhi ast
Zankh baad az did ntoan gft nist
Man bale Dar prdh La gfth am
Gfth man khoshtr az Na gfth am
Ta nasib az Dard Aadam dashtm
Qahr Yaar az bhr o ngzashtm
Shula ha az kshtzar man armn dmid
O z mjbori bah mkhtari rasid
Zshti Khud ra nmodm aashkar
Ba to dadm zavq turk-o-ikhtiyar
To njatey dah Mara az nar man
Wa Kun aey Aadam grah az Kaar man
Aikh andar Band man aftadh i
Rukhsat isyan bah shaitan dadh i
Dar Jahan ba himmat mardana zi
Gham-gusaar man z man begana zi
Bi niaz az nish-o-nosh man gzr
Ta ngrdd namah am tarik tr
Dar Jahan Sayyad ba nkhchirhast
Ta to nkhchiri bah kishm Teer hast
Sahab Parwaaz ra aftad nist
Sid Agar zirk shod Sayyad nist
Gftmsh bgzr z aaein Firaaq
Abghz alashia' andi altlaq
Gft Saaz Zindagi soz Firaaq
Ai khosha sar Masti Roz Firaaq
Br lbm az osl mi naid skhn
Osl Agar khoahm na o mand na man
Harf osl o ra z Khud begana krd
Taaza shd andar Dil o soz-o-Dard
Andki ghltid andar dod khoish
Baz gum krdid andar dod khoish
Naala i zan dod pichan shd Buland
Ai khnk jani ke grdd Dard Mand
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
