قدیم و محدث از ہم چون جدا شد
How Did The Eternal And Temporal Separate
سؤال چہارم
قدیم و محدث از ہم چون جدا شد
کہ این عالم شد آن دیگر خدا شد
اگر معروف و عارف ذات پاکست
چہ سودا در سر این مشت خاکست
جواب
خودی را زندگی ایجاد غیر است
فراق عارف و معروف خیر است
قدیم و محدث ما از شمار است
شمار ما طلسم روزگار است
دمادم دوش و فردا می شماریم
بہ ہست و بود و باشد کار داریم
ازو خود را بریدن فطرت ماست
تپیدن نارسیدن فطرت ماست
نہ ما را در فراق او عیاری
نہ او را بی وصال ما قراری
نہ او بی ما نہ ، بی او چہ حال است
فراق ما فراق اندر وصال است
جدائی خاک را بخشد نگاہی
دہد سرمایہ کوہی بکاہی
جدائی عشق را آئینہ دار است
جدائی عاشقان را سازگار است
اگر ما زندہ ایم از دردمندی است
وگر پایندہ ایم از دردمندی است
من و او چیست اسرار الہی است
من و او بر دوام ما گواہی است
بخلوت ہم بجلوت نور ذات است
میان انجمن بودن حیات است
محبت دیدہ ور بی انجمن نیست
محبت خود نگر بی انجمن نیست
بہ بزم ما تجلی ہاست بنگر
جہان ناپید و او پیداست بنگر
در و دیوار و شہر و کاخ و کو نیست
کہ اینجا ہیچکس جز ما و او نیست
گہی خود را ز ما بیگانہ سازد
گہی ما را چو سازی می نوازد
گہی از سنگ تصویرش تراشیم
گہی نادیدہ بر وی سجدہ پاشیم
گہی ہر پردۂ فطرت دریدیم
جمال یار بیباکانہ دیدیم
چہ سودا در سر این مشت خاکست
ازین سودا درونش تابناکست
چہ خوش سودا کہ نالد از فراقش
و لیکن ھم ببالد از فراقش
فراق او چنان صاحب نظر کرد
کہ شام خویش را بر خود سحر کرد
خودی را دردمند امتحان ساخت
غم دیرینہ را عیش جوان ساخت
گہر ہا سلک سلک از چشم تر برد
ز نخل ماتمی شیرین ثمر برد
خودی را تنگ در آغوش کردن
فنا را با بقا ہم دوش کردن
محبت در گرہ بستن مقامات
محبت در گذشتن از نہایات
محبت ذوق انجامی ندارد
طلوع صبح او شامی ندارد
براہش چون خرد پیچ و خمی ہست
جہانی در فروغ یکدمی ہست
ہزاران عالم افتد در رہ ما
بپایان کی رسد جولانگہ ما
مسافر جاودان زی جاودان میر
جہانی را کہ پیش آید فراگیر
بہ بحرش گم شدن انجام ما نیست
اگر او را تو در گیری فنا نیست
خودی اندر خودی گنجد محال است
خودی را عین خود بودن کمال است
Soal caharum
Qadim-o-mhds az Hum Choon juda shd
Ke ain Aalam shd Aan Digar Khuda shd
Agar maruf-o-aarf zat pakst
Chh sauda Dar sar ain msht khakst
Jawaab
Khodi ra Zindagi aijad Ghair ast
Firaaq aarf-o-maruf khair ast
Qadim-o-mhds ma az Shumar ast
Shumar ma tlsm rozgar ast
Dmadm dosh-o-Farda mi shmarim
Bah hst-o-bod-o-bashad Kaar darim
Azo Khud ra bridn fitrat mast
Tpidn narsidn fitrat mast
Na ma ra Dar Firaaq o aiari
Na o ra bi Wisaal ma qrari
Na o bi ma na bi o chh haal ast
Firaaq ma Firaaq andar Wisaal ast
Judayi Khaak ra bkhshd ngahi
Dhd sarmaya kohi bkahi
Judayi Ishq ra aaeena Daar ast
Judayi aashqan ra sazgar ast
Agar ma zinda aim az drdmndi ast
Ogr paindh aim az drdmndi ast
Man-o-o chist asrar Ilahi ast
Man-o-o br doam ma goahi ast
Bkhlot Hum bjlot Noor zat ast
Mian anjuman bodn Hayaat ast
Mohabbat didh or bi anjuman nist
Mohabbat Khud nagar bi anjuman nist
Bah bzm ma tjli hast bngr
Jahan napid-o-o pidast bngr
Dar-o-Deewaar-o-Shehar-o-kakh-o-ko nist
Ke ainja hichks jz ma-o-o nist
Ghi Khud ra z ma begana sazd
Ghi ma ra cho sazi mi noazd
Ghi az sang tsoirsh trashim
Ghi nadida br oi Sajda pashim
Ghi Har prdh fitrat dridim
Jamal Yaar bibakanh didim
Chh sauda Dar sar ain msht khakst
Azin sauda dronsh tabnakst
Chh Khush sauda ke nald az fraqsh
-o- Lekin hm bbald az fraqsh
Firaaq o Chunan sahab Nazar krd
Ke Shaam khoish ra br Khud Sahar krd
Khodi ra drdmnd imtihan sakht
Gham dirinh ra aish jawaan sakht
Ghr ha slk slk az Chashm tr brd
Z nkhl Maatami shirin Samar brd
Khodi ra taṅg Dar aġosh Kardan
Fna ra ba baqa Hum dosh Kardan
Mohabbat Dar grah bstn mqamat
Mohabbat Dar gzshtn az nhaiat
Mohabbat zavq anjami Nadaarad
Tulu Subh o shami Nadaarad
Brahsh Choon khirad Pech-o-khmi hst
Jhani Dar frogh ikdmi hst
Hzaran Aalam aftd Dar rh ma
Bpaian ki rsd jolangh ma
Musafir jaodan zi jaodan mir
Jhani ra ke Pesh aaid fragir
Bah bhrsh gum Shudan anjam ma nist
Agar o ra to Dar giri fna nist
Khodi andar khodi gnjd muhal ast
Khodi ra ain Khud bodn Kamal ast
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
