رکن اول: توحید
First Pillar: The Unity Of God
در جہان کیف و کم گردید عقل
پی بہ منزل برد از توحید عقل
ورنہ این بیچارہ را منزل کجاست
کشتی ادراک را ساحل کجاست
اہل حق را رمز توحید ازبر است
در ’’اتی الرحمن عبدا‘‘ٔ مضمر است
تا ز اسرار تو بنماید ترا
امتحانش از عمل باید ترا
دین ازو حکمت ازو آئین ازو
زور ازو قوت ازو تمکین ازو
عالمان را جلوہ اش حیرت دہد
عاشقان را بر عمل قدرت دہد
پست اندر سایہ اش گردد بلند
خاک چون اکسیر گردد ارجمند
قدرت او برگزیند بندہ را
نوع دیگر آفریند بندہ را
در رہ حق تیز تر گردد تکش
گرم تر از برق خون اندر رگش
بیم و شک میرد عمل گیرد حیات
چشم می بیند ضمیر کائنات
چون مقام عبدۂ محکم شود
کاسہ ی دریوزہ جام جم شود
ملت بیضا تن و جان لاالہ
ساز ما را پردہ گردان لاالہ
لاالہ سرمایہ ی اسرار ما
رشتہ اش شیرازہ ی افکار ما
حرفش از لب چون بدل آید ہمی
زندگی را قوت افزاید ہمی
نقش او گر سنگ گیرد دل شود
دل گر از یادش نسوزد گل شود
چون دل از سوز غمش افروختیم
خرمن امکان ز آہی سوختیم
آب دلہا در میان سینہ ہا
سوز او بگداخت این آئینہ ہا
شعلہ اش چون لالہ در رگہای ما
نیست غیر از داغ او کالای ما
اسود از توحید احمر می شود
خویش فاروق و ابوذر می شود
دل مقام خویشی و بیگانگی است
شوق را مستی ز ہم پیمانگی است
ملت از یک رنگی دلہاستی
روشن از یک جلوہ این سیناستی
قوم را اندیشہ ہا باید یکی
در ضمیرش مدعا باید یکی
جذبہ باید در سرشت او یکی
ہم عیار خوب و زشت او یکی
گر نباشد سوز حق در ساز فکر
نیست ممکن این چنین انداز فکر
ما مسلمانیم و اولاد خلیل
از ’’ابیکم‘‘ گیر اگر خواہی دلیل
با وطن وابستہ تقدیر امم
بر نسب بنیاد تعمیر امم
اصل ملت در وطن دیدن کہ چہ
باد و آب و گل پرستیدن کہ چہ
بر نسب نازان شدن نادانی است
حکم او اندر تن و تن فانی است
ملت ما را اساس دیگر است
این اساس اندر دل ما مضمر است
حاضریم و دل بغایب بستہ ایم
پس ز بند این و آن وارستہ ایم
رشتہ ی این قوم مثل انجم است
چون نگہ ہم از نگاہ ما گم است
تیر خوش پیکان یک کیشیم ما
یک نما یک بین یک اندیشیم ما
مدعای ما مآل ما یکیست
طرز و انداز خیال ما یکیست
ما ز نعمتہای او اخوان شدیم
یک زبان و یکدل و یکجان شدیم
Dar Jahan kif-o-Kam grdid aql
Pi bah Manzil brd az tauhid aql
Warna ain bicharh ra Manzil kjast
Kashti idrak ra saahil kjast
Ahl Haq ra rmz tauhid azbr ast
Dar ati alrhmn abda mazmoon ast
Ta z asrar to bnmaid tra
Amthansh az Amal baid tra
Din azo Hikmat azo aaein azo
Zor azo quwat azo tmkin azo
Aalman ra Jalwa ash hairat dhd
Aashqan ra br Amal Qudrat dhd
Pst andar saaya ash grdd Buland
Khaak Choon aksir grdd arjmaṉd
Qudrat o brgzind Banda ra
Noa Digar aafrind Banda ra
Dar rh Haq tez tr grdd tksh
Garam tr az barq khoon andar rgsh
Bim-o-shak mird Amal gird Hayaat
Chashm mi bind zamir Kainaat
Choon mqam abdh mhkm shod
Kash i driozh Jaam jm shod
Mlt baiza tan-o-jaan laalh
Saaz ma ra parda grdan laalh
Laalh sarmaya i asrar ma
Rishta ash shirazh i afkar ma
Hrfsh az Lab Choon bdl aaid hmi
Zindagi ra quwat afzaid hmi
Nqsh o Gir sang gird Dil shod
Dil Gir az iadsh nsozd Gul shod
Choon Dil az soz ghmsh afrokhtim
Khrmn imkan z aahi sokhtim
Ab Dulha Dar mian sina ha
Soz o bgdakht ain aaeena ha
Shula ash Choon lala Dar rghai ma
Nist Ghair az daġ o kalai ma
Asvad az tauhid ahmr mi shod
Khoish Farooq-o-abozr mi shod
Dil mqam khoishi-o-bigangi ast
Shoq ra Masti z Hum pimangi ast
Mlt az yak rngi dlhasti
Roshan az yak Jalwa ain sinasti
Qaum ra andesha ha baid iki
Dar zmirsh mdaa baid iki
Jazba baid Dar sarisht o iki
Hum ayar khub-o-zsht o iki
Gir nbashd soz Haq Dar Saaz fikr
Nist Mumkin ain chnin andaz fikr
Ma mslmanim-o-aulad khlil
Az abikm gir Agar khoahi dlil
Ba vatan oabsth taqdir amm
Br nsb Buniyad Tameer amm
Asal mlt Dar vatan didn ke chh
Bad-o-ab-o-Gul prstidn ke chh
Br nsb nazan Shudan nadani ast
Hukm o andar tan-o-tan fani ast
Mlt ma ra asas Digar ast
Ain asas andar Dil ma mazmoon ast
Hazrim-o-Dil bghaib basta aim
Ps z Band ain-o-Aan oarsth aim
Rishta i ain Qaum Misal anjm ast
Choon ngh Hum az Nigah ma gum ast
Teer Khush Paikan yak kishim ma
Yak nma yak bain yak andishim ma
Mdaai ma maal ma ikist
Tarz-o-andaz Khayal ma ikist
Ma z namthai o akhoan shdim
Yak zabaan-o-ikdl-o-ikjan shdim
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
