شاعری ہب / نظم / پس چہ باید کرد ای اقوام شرق

پس چہ باید کرد ای اقوام شرق

What Should Then Be Done O People Of The East

فونٹ سائز:
100%
پس منظر:

باز روشن می شود ایام شرق

در ضمیرش انقلاب آمد پدید

شب گذشت و آفتاب آمد پدید

یورپ از شمشیر خود بسمل فتاد

زیر گردون رسم لادینی نہاد

گرگی اندر پوستین برہ ئی

ہر زمان اندر کمین برہ ئے

مشکلات حضرت انسان ازوست

آدمیت را غم پنہان ازوست

در نگاہش آدمی آب و گل است

کاروان زندگی بی منزل است

ہر چہ می بینی ز انوار حق است

حکمت اشیا ز اسرار حق است

ہر کہ آیات خدا بیند ، حر است

اصل این حکمت ز حکم ’’انظر‘‘ است

بندۂ مومن ازو بھروز تر

ھم بحال دیگران دلسوز تر

علم چون روشن کند آب و گلش

از خدا ترسندہ تر گردد دلش

علم اشیا خاک ما را کیمیاست

آہ در افرنگ تأثیرش جداست

عقل و فکرش بی عیار خوب و زشت

چشم او بی نم ، دل او سنگ و خشت

علم ازو رسواست اندر شہر و دشت

جبرئیل از صحبتش ابلیس گشت

دانش افرنگیان تیغی بدوش

در ہلاک نوع انسان سخت کوش

با خسان اندر جھان خیر و شر

در نسازد مستی علم و ہنر

آہ از افرنگ و از آئین او

آہ از اندیشۂ لا دین او

علم حق را ساحری آموختند

ساحری نی کافری آموختند

ہر طرف صد فتنہ می آرد نفیر

تیغ را از پنجۂ رھزن بگیر

ایکہ جان را باز میدانی ز تن

سحر این تہذیب لا دینی شکن

روح شرق اندر تنش باید دمید

تا بگردد قفل معنی را کلید

عقل اندر حکم دل یزدانی است

چون ز دل آزاد شد شیطانی است

زندگانی ھر زمان در کشمکش

عبرت آموز است احوال حبش

شرع یورپ بی نزاع قیل و قال

برہ را کرد است بر گرگان حلال

نقش نو اندر جھان باید نھاد

از کفن دزدان چہ امید گشاد

در جنیوا چیست غیر از مکر و فن؟

صید تو این میش و آن نخچیر من

نکتہ ہا کو می نگنجد در سخن

یک جہان آشوب و یک گیتی فتن

ای اسیر رنگ ، پاک از رنگ شو

مؤمن خود ، کافر افرنگ شو

رشتۂ سود و زیان در دست تست

آبروی خاوران در دست تست

این کہن اقوام را شیرازہ بند

رایت صدق و صفا را کن بلند

اہل حق را زندگی از قوت است

قوت ہر ملت از جمعیت است

رای بی قوت ہمہ مکر و فسون

قوت بی رای جہل است و جنون

سوز و ساز و درد و داغ از آسیاست

ہم شراب و ہم ایاغ از آسیاست

عشق را ما دلبری آموختیم

شیوۂ آدم گری آموختیم

ہم ہنر ، ہم دین ز خاک خاور است

رشک گردون خاک پاک خاور است

وانمودیم آنچہ بود اندر حجاب

آفتاب از ما و ما از آفتاب

ہر صدف را گوہر از نیسان ماست

شوکت ہر بحر از طوفان ماست

روح خود در سوز بلبل دیدہ ایم

خون آدم در رگ گل دیدہ ایم

فکر ما جویای اسرار وجود

زد نخستین زخمہ بر تار وجود

داشتیم اندر میان سینہ داغ

بر سر راہی نھادیم این چراغ

ای امین دولت تہذیب و دین

آن ید بیضا برآر از آستین

خیز و از کار امم بگشا گرہ

نشۂ افرنگ را از سر بنہ

نقشی از جمعیت خاور فکن

واستان خود را ز دست اہرمن

دانی از افرنگ و از کار فرنگ

تا کجا در قید زنار فرنگ

زخم ازو ، نشتر ازو ، سوزن ازو

ما و جوی خون و امید رفو

خود بدانی پادشاہی ، قاہری است

قاہری در عصر ما سوداگری است

تختۂ دکان شریک تخت و تاج

از تجارت نفع و از شاہی خراج

آن جہانبانی کہ ہم سوداگر است

بر زبانش خیر و اندر دل شر است

گر تو میدانی حسابش را درست

از حریرش نرم تر کرپاس تست

بی نیاز از کارگاہ او گذر

در زمستان پوستین او مخر

کشتن بی حرب و ضرب آئین اوست

مرگہا در گردش ماشین اوست

بوریای خود بہ قالینش مدہ

بیذق خود را بہ فرزینش مدہ

گوہرش تف دار و در لعلش رگ است

مشک این سوداگر از ناف سگ است

رہزن چشم تو خواب مخملش

رہزن تو رنگ و آب مخملش

صد گرہ افکندہ ئی در کار خویش

از قماش او مکن دستار خویش

ہوشمندی از خم او می نخورد

ہر کہ خورد اندر ہمین میخانہ مرد

وقت سودا خندخند و کم خروش

ما چو طفلانیم و او شکر فروش

محرم از قلب و نگاہ مشتری است

یارب این سحر است یا سوداگری است

تاجران رنگ و بو بردند سود

ما خریداران ھمہ کور و کبود

آنچہ از خاک تو رست ای مرد حر

آن فروش و آن بپوش و آن بخور

آن نکوبینان کہ خود را دیدہ اند

خود گلیم خویش را بافیدہ اند

ای ز کار عصر حاضر بے خبر

چرب دستیہای یورپ را نگر

قالی از ابریشم تو ساختند

باز او را پیش تو انداختند

چشم تو از ظاہرش افسون خورد

رنگ و آب او ترا از جا برد

وای آن دریا کہ موجش کم تپید

گوھر خود را ز غواصان خرید

Baz Roshan mi shod iyyam shrq

Dar zmirsh inqalab Aamad padid

Shab gzsht-o-Aaftaab Aamad padid

Yurap az shamsher Khud bsml ftad

Zir grdon rasm ladini nihad

Grgi andar postin brh i

Har zman andar kmin brh e

Mshklat hazrat insan azost

Aadmit ra Gham pnhan azost

Dar ngahsh Aadmi ab-o-Gul ast

Karoan Zindagi bi Manzil ast

Har chh mi bini z anoar Haq ast

Hikmat ashia z asrar Haq ast

Har ke aaiat Khuda bind hr ast

Asal ain Hikmat z Hukm anzr ast

Bndh momin azo bhroz tr

Hm bahal digran dlsoz tr

Ilm Choon Roshan Kund ab-o-glsh

Az Khuda trsndh tr grdd dlsh

Ilm ashia Khaak ma ra kimiast

Aah Dar afrng tsirsh jdast

Aql-o-fkrsh bi ayar khub-o-zsht

Chashm o bi nam Dil o sang-o-khisht

Ilm azo rsoast andar Shehar-o-dasht

Jbril az shbtsh iblis gasht

Danish afrngian tighi bdosh

Dar halak noa insan sakht kosh

Ba khsan andar jhan khair-o-sharr

Dar nsazd Masti ilm-o-hnr

Aah az afrng-o-az aaein o

Aah az andishh La din o

Ilm Haq ra sahri aamokhtnd

Sahri ni kafri aamokhtnd

Har taraf sad fitna mi aard nfir

Teġ ra az pnjh rhzn bgir

Aikh jaan ra baz midani z tan

Sahar ain tahzib La dini shkn

Rooh shrq andar tnsh baid dmid

Ta bgrdd qfl mani ra klid

Aql andar Hukm Dil izdani ast

Choon z Dil azaad shd shaitani ast

Zndgani hr zman Dar kshmksh

Abrt aamoz ast ahval habash

Shra yurap bi nzaa qil-o-qal

Brh ra krd ast br grgan halal

Nqsh Nau andar jhan baid nhad

Az kfn dzdan chh Umeed Gushad

Dar jnioa chist Ghair az mkr-o-fn

Sid to ain mesh-o-Aan nakhcir man

Nkth ha ko mi ngnjd Dar skhn

Yak Jahan aashob-o-yak giti ftn

Ai asir rang pak az rang Show

Mmn Khud kafir afrng Show

Rshth sod-o-ziyan Dar dast tst

Aabroi khaoran Dar dast tst

Ain khn aqvam ra shirazh Band

Rait sdq-o-sfa ra Kun Buland

Ahl Haq ra Zindagi az quwat ast

Quwat Har mlt az jmait ast

Rai bi quwat hmh mkr-o-fson

Quwat bi rai jhl ast-o-junoon

Soz-o-Saaz-o-Dard-o-daġ az aasiast

Hum sharab-o-Hum aiagh az aasiast

Ishq ra ma dlbri aamokhtim

Shioh Aadam gri aamokhtim

Hum hnr Hum din z Khaak khaor ast

Rashk grdon Khaak pak khaor ast

Oanmodim aanchh bod andar hjab

Aaftaab az ma-o-ma az Aaftaab

Har sdf ra gohr az nisan mast

Shokt Har Bahr az toofan mast

Rooh Khud Dar soz Bulbul didh aim

Khoon Aadam Dar rag Gul didh aim

Fikr ma joiai asrar vajud

Zd nukhustin zkhmh br Taar vajud

Dashtim andar mian sina daġ

Br sar rahi nhadim ain Charagh

Ai amin daulat tahzib-o-din

Aan yad baiza braar az astin

Khiz-o-az Kaar amm bgsha grah

Nshh afrng ra az sar bnh

Nqshi az jmait khaor fkn

Oastan Khud ra z dast ahrmn

Dani az afrng-o-az Kaar frng

Ta kja Dar Qaid znar frng

Zakhm azo nishtar azo sozn azo

Ma-o-joi khoon-o-Umeed rfo

Khud bdani padshahi qahri ast

Qahri Dar asr ma sodagri ast

Tkhth Dukan shrik takht-o-taj

Az Tijarat nfa-o-az shahi khraj

Aan jhanbani ke Hum Saudagar ast

Br zbansh khair-o-andar Dil sharr ast

Gir to midani hsabsh ra durust

Az hrirsh naram tr krpas tst

Bi niaz az kargah o gzr

Dar zamistan postin o mkhr

Kshtn bi hrb-o-Zarab aaein aost

Mrgha Dar gardish mashin aost

Boriai Khud bah qalinsh mdh

Bizq Khud ra bah frzinsh mdh

Gohrsh tf Daar-o-Dar lalsh rag ast

Mushk ain Saudagar az naf sag ast

Rhzn Chashm to Khwab mkhmlsh

Rhzn to rang-o-ab mkhmlsh

Sad grah afkndh i Dar Kaar khoish

Az qmash o mkn dastar khoish

Hoshmndi az khm o mi nkhord

Har ke khord andar hmin maikhana mard

Waqt sauda khndkhnd-o-Kam khrosh

Ma cho tflanim-o-o Shukr frosh

Mhrm az qalb-o-Nigah mushtari ast

Iarb ain Sahar ast ya sodagri ast

Tajran rang-o-Boo brdnd sod

Ma khridaran hmh Cover / Core-o-kbod

Aanchh az Khaak to rst ai mard hr

Aan frosh-o-Aan bposh-o-Aan bkhor

Aan nkobinan ke Khud ra didh and

Khud gilim khoish ra bafidh and

Ai z Kaar asr hazir be khabar

Charb dstihai yurap ra nagar

Qali az abrishm to sakhtnd

Baz o ra Pesh to andakhtnd

Chashm to az zahrsh afson khord

Rang-o-ab o tra az ja brd

Oai Aan Darya ke mojsh Kam tpid

Gohr Khud ra z ghoasan khrid

نظم Farsi
Comment
علامہ اقبال
تعارفِ شاعر

علامہ اقبال

🏛️ کلاسیکی دور ⏳ 9 نومبر 1877 — 21 اپریل 1938 📍

علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...

جواب دیں

آپ کا ای میل ایڈریس شائع نہیں کیا جائے گا۔ ضروری خانوں کو * سے نشان زد کیا گیا ہے