در معنی اینکہ نظام ملت غیر از آئین صورت نبندد و آئین ملت محمدیہ قرآن است
That The Organization Of The Community Is Only Possible Though Law
ملتی را رفت چون آئین ز دست
مثل خاک اجزای او از ہم شکست
ہستی مسلم ز آئین است و بس
باطن دین نبی این است و بس
برگ گل شد چون ز آئین بستہ شد
گل ز آئین بستہ شد گلدستہ شد
نغمہ از ضبط صدا پیداستی
ضبط چون رفت از صدا غوغاستی
در گلوی ما نفس موج ہواست
چون ہوا پابند نی گردد ، نواست
تو ہمی دانی کہ آئین تو چیست؟
زیر گردون سر تمکین تو چیست؟
آن کتاب زندہ قرآن حکیم
حکمت او لایزال است و قدیم
نسخہ ی اسرار تکوین حیات
بی ثبات از قوتش گیرد ثبات
حرف او را ریب نی تبدیل نی
آیہ اش شرمندہ ی تأویل نی
پختہ تر سودای خام از زور او
در فتد با سنگ ، جام از زور او
می برد پابند و آزاد آورد
صید بندان را بفریاد آورد
نوع انسان را پیام آخرین
حامل او رحمة للعالمین
ارج می گیرد ازو ناارجمند
بندہ را از سجدہ سازد سر بلند
رہزنان از حفظ او رہبر شدند
از کتابی صاحب دفتر شدند
دشت پیمایان ز تاب یک چراغ
صد تجلی از علوم اندر دماغ
آنکہ دوش کوہ بارش بر نتافت
سطوت او زہرہ ی گردون شکافت
بنگر آن سرمایہ ی آمال ما
گنجد اندر سینہ ی اطفال ما
آن جگر تاب بیابان کم آب
چشم او احمر ز سوز آفتاب
خوشتر از آہو رم جمازہ اش
گرم چون آتش دم جمازہ اش
رخت خواب افکندہ در زیر نخیل
صبحدم بیدار از بانگ رحیل
دشت سیر از بام و در ناآشنا
ہرزہ گردد از حضر ناآشنا
تا دلش از گرمی قرآن تپید
موج بیتابش چو گوہر آرمید
خواند ز آیات مبین او سبق
بندہ آمد ‘ خواجہ رفت از پیش حق
از جہانبانی نوازد ساز او
مسند جم گشت پا انداز او
شہر ہا از گرد پایش ریختند
صد چمن از یک گلش انگیختند
ای گرفتار رسوم ایمان تو
شیوہ ہای کافری زندان تو
قطع کردی امر خود را در زبر
جادہ پیمای الی ’’شئی نکر‘‘
گر تو میخواہی مسلمان زیستن
نیست ممکن جز بقرآن زیستن
صوفی پشمینہ پوش حال مست
از شراب نغمہ ی قوال مست
آتش از شعر عراقی در دلش
در نمی سازد بقرآن محفلش
از کلاہ و بوریا تاج و سریر
فقر او از خانقاہان باج گیر
واعظ دستان زن افسانہ بند
معنی او پست و حرف او بلند
از خطیب و دیلمی گفتار او
با ضعیف و شاذ و مرسل کار او
از تلاوت بر تو حق دارد کتاب
تو ازو کامی کہ میخواہی بیاب
Milti ra rft Choon aaein z dast
Misal Khaak ajzai o az Hum shikast
Hasti muslim z aaein ast-o-bas
Batn din Nabi ain ast-o-bas
Brg Gul shd Choon z aaein basta shd
Gul z aaein basta shd gldsth shd
Naghma az zabt sada pidasti
Zabt Choon rft az sada ghoghasti
Dar gloi ma nfs mauj hoast
Choon hua paband ni grdd noast
To hmi Dani ke aaein to chist
Zir grdon sar tmkin to chist
Aan kitab zinda Quran hakeem
Hikmat o laizal ast-o-qadim
Nuskha i asrar tkoin Hayaat
Bi sbat az qotsh gird sbat
Harf o ra raib ni tabdil ni
Aaih ash shrmndh i toil ni
Pukhta tr sodai kham az zor o
Dar ftd ba sang Jaam az zor o
Mi brd paband-o-azaad aaord
Sid bndan ra bfriad aaord
Noa insan ra Payam aakhrin
Haml o rhm llaalmin
Arj mi gird azo naarjmnd
Banda ra az Sajda sazd sar Buland
Rhznan az hfz o rahbar shdnd
Az ktabi sahab Daftar shdnd
Dasht pimaian z tab yak Charagh
Sad tjli az ulum andar dimaġ
Aankh dosh koh Barish br ntaft
Stot o zhrh i grdon shkaft
Bngr Aan sarmaya i aamal ma
Gnjd andar sina i atfal ma
Aan jigar tab bayaban Kam ab
Chashm o ahmr z soz Aaftaab
Khoshtr az ahu rm jmazh ash
Garam Choon atash dam jmazh ash
Rkht Khwab afkndh Dar zir nkhil
Sbhdm baidar az baṅg rhil
Dasht sair az bam-o-Dar naashna
Hrzh grdd az hzr naashna
Ta dlsh az garmi Quran tpid
Mauj bitabsh cho gohr aarmid
Khoand z aaiat mbin o sabaq
Banda Aamad ‘ Khwaja rft az Pesh Haq
Az jhanbani noazd Saaz o
Msnd jm gasht paa andaz o
Shehar ha az grd paish rikhtnd
Sad Chaman az yak glsh angikhtnd
Ai grftar rsom imaan to
Sheva hai kafri zindan to
Qta krdi amr Khud ra Dar zabar
Jadh pimai ali shei nkr
Gir to mikhoahi musalman zistn
Nist Mumkin jz bqraan zistn
Sofi pshminh Posh haal Mast
Az sharab naghma i qoal Mast
Atash az Sher iraqi Dar dlsh
Dar nami sazd bqraan mhflsh
Az klah-o-boria taj-o-sarir
Fqr o az khanqahan baj gir
Oaaz dstan zan afsana Band
Mani o pst-o-harf o Buland
Az khateb-o-dilmi guftar o
Ba zaif-o-shaz-o-mrsl Kaar o
Az tilavat br to Haq dard kitab
To azo kami ke mikhoahi biab
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...