در بیان اینکہ خودی از عشق و محبت استحکام می پذیرد
Showing That The Self Is Strengthened By Love.
نقطۂ نوری کہ نام او خودی است
زیر خاک ما شرار زندگی است
از محبت می شود پایندہ تر
زندہ تر سوزندہ تر تابندہ تر
از محبت اشتعال جوہرش
ارتقای ممکنات مضمرش
فطرت او آتش اندوزد ز عشق
عالم افروزی بیاموزد ز عشق
عشق را از تیغ و خنجر باک نیست
اصل عشق از آب و باد و خاک نیست
در جہان ہم صلح و ہم پیکار عشق
آب حیوان تیغ جوہر دار عشق
از نگاہ عشق خارا شق شود
عشق حق آخر سراپا حق شود
عاشقی آموز و محبوبی طلب
چشم نوحی قلب ایوبی طلب
کیمیا پیدا کن از مشت گلی
بوسہ زن بر آستان کاملی
شمع خود را ہمچو رومی بر فروز
روم را در آتش تبریز سوز
ہست معشوقی نہان اندر دلت
چشم اگر دارے بیا بنمایمت
عاشقان او ز خوبان خوب تر
خوشتر و زیباتر و محبوب تر
دل ز عشق او توانا می شود
خاک ھمدوش ثریا می شود
خاک نجد از فیض او چالاک شد
آمد اندر وجد و بر افلاک شد
در دل مسلم مقام مصطفی است
آبروی ما ز نام مصطفی است
طور موجے از غبار خانہ اش
کعبہ را بیت الحرم کاشانہ اش
کمتر از آنی ز اوقاتش ابد
کاسب افزایش از ذاتش ابد
بوریا ممنون خواب راحتش
تاج کسرے زیر پای امتش
در شبستان حرا خلوت گزید
قوم و آئین و حکومت آفرید
ماند شبہا چشم او محروم نوم
تا بہ تخت خسروی خوابیدہ قوم
وقت ہیجا تیغ او آہن گداز
دیدہ ی او اشکبار اندر نماز
در دعای نصرت آمین تیغ او
قاطع نسل سلاطین تیغ او
در جھان آئین نو آغاز کرد
مسند اقوام پیشین در نورد
از کلید دین در دنیا گشاد
ہمچو او بطن ام گیتی نزاد
در نگاہ او یکے بالا و پست
با غلام خویش بر یک خوان نشست
در مصافی پیش آن گردون سریر
دختر سردار طی آمد اسیر
پای در زنجیر و ہم بے پردہ بود
گردن از شرم و حیا خم کردہ بود
دخترک را چون نبی بی پردہ دید
چادر خود پیش روی او کشید
ما از آن خاتون طی عریان تریم
پیش اقوام جہان بی چادریم
روز محشر اعتبار ماست او
در جہان ہم پردہ دار ماست او
لطف و قہر او سراپا رحمتی
آن بیاران این باعدا رحمتی
آن کہ بر اعدا در رحمت گشاد
مکہ را پیغام ’’لاتثریب‘‘ داد
ما کہ از قید وطن بیگانہ ایم
چون نگہ نور دو چشمیم و یکیم
از حجاز و چین و ایرانیم ما
شبنم یک صبح خندانیم ما
مست چشم ساقی بطحاستیم
در جہان مثل می و میناستیم
امتیازات نسب را پاک سوخت
آتش او این خس و خاشاک سوخت
چون گل صد برگ ما را بو یکیست
اوست جان این نظام و او یکیست
سر مکنون دل او ما بدیم
نعرۂ بی باکانہ زد افشا شدیم
شور عشقش در نے خاموش من
می تپد صد نغمہ در آغوش من
من چہ گویم از تولایش کہ چیست
خشک چوبی در فراق او گریست
ہستی مسلم تجلے گاہ او
طور ہا بالد ز گرد راہ او
پیکرم را آفرید آئینہ اش
صبح من از آفتاب سینہ اش
در تپید دمبدم آرام من
گرم تر از صبح محشر شام من
ابر آذار است و من بستان او
تاک من نمناک از باران او
چشم در کشت محبت کاشتم
از تماشا حاصلی برداشتم
خاک یثرب از دو عالم خوشتر است
ای خنک شہری کہ آنجا دلبر است
کشتہ ی انداز ملا جامیم
نظم و نثر او علاج خامیم
شعر لبریز معانی گفتہ است
در ثنای خواجہ گوہر سفتہ است
’’نسخۂ کونین را دیباچہ اوست
جملہ عالم بندگان و خواجہ اوست‘‘
کیفیت ہا خیزد از صبہای عشق
ہست ہم تقلید از اسمای عشق
کامل بسطام در تقلید فرد
اجتناب از خوردن خربوزہ کرد
عاشقی ؟ محکم شو از تقلید یار
تا کمند تو شود یزدان شکار
اندکی اندر حرای دل نشین
ترک خود کن سوی حق ہجرت گزین
محکم از حق شو سوی خود گام زن
لات و عزای ہوس را سر شکن
لشکری پیدا کن از سلطان عشق
جلوہ گر شو بر سر فاران عشق
تا خدای کعبہ بنوازد ترا
شرح ’’انے جاعل‘‘ سازد ترا
Nqth nori ke Naam o khodi ast
Zir Khaak ma shrar Zindagi ast
Az Mohabbat mi shod paindh tr
Zinda tr sozndh tr tabanda tr
Az Mohabbat ishteal johrsh
Artqai mmknat mzmrsh
Fitrat o atash andozd z Ishq
Aalam afrozi biamozd z Ishq
Ishq ra az teġ-o-khanjar bak nist
Asal Ishq az ab-o-bad-o-Khaak nist
Dar Jahan Hum slh-o-Hum Paikar Ishq
Ab haivan teġ jauhar Daar Ishq
Az Nigah Ishq khara shq shod
Ishq Haq Aakhir srapa Haq shod
Aashqi aamoz-o-mhbobi Talab
Chashm nohi qalb aiobi Talab
Kimiya Paida Kun az msht gali
Bosa zan br aastan kamli
Shama Khud ra hmcho rumi br froz
Rum ra Dar atash tabrez soz
Hst mashoqi nhan andar dlt
Chashm Agar dare bia bnmaimt
Aashqan o z khoban khub tr
Khoshtr-o-zibatr-o-Mehboob tr
Dil z Ishq o tavana mi shod
Khaak hmdosh surayya mi shod
Khaak njd az fiz o Chalaak shd
Aamad andar ojd-o-br aflak shd
Dar Dil muslim mqam Mustafa ast
Aabroi ma z Naam Mustafa ast
Toor moje az ghbar Khana ash
Kaaba ra bait alhrm kashanh ash
Kamtar az aani z aoqatsh Abad
Kasb afzaish az zatsh Abad
Boria mmnon Khwab rahtsh
Taj ksre zir pai amtsh
Dar Shabistan hra khlot gzid
Qaum-o-aaein-o-Hukoomat aafrid
Mand shbha Chashm o mahrum nom
Ta bah takht khsroi khoabidh Qaum
Waqt hija teġ o aahn gdaz
Didh i o ashkbar andar namaz
Dar daai nusrat Aameen teġ o
Qata nasl slatin teġ o
Dar jhan aaein Nau Aaghaaz krd
Msnd aqvam Peshin Dar nord
Az klid din Dar duniya Gushad
Hmcho o btn am giti nzad
Dar Nigah o ikey bala-o-pst
Ba Ghulam khoish br yak Khan Nishast
Dar msafi Pesh Aan grdon sarir
Dukhtar srdar ti Aamad asir
Pai Dar zanjir-o-Hum be parda bod
Gardan az sharam-o-haya khm krdh bod
Dkhtrk ra Choon Nabi bi parda did
Chadar Khud Pesh ravi o kshid
Ma az Aan khatun ti arian trim
Pesh aqvam Jahan bi chadrim
Roz Mahshar iʻtibar mast o
Dar Jahan Hum parda Daar mast o
Lut̤f-o-qahr o srapa rhmti
Aan biaran ain baada rhmti
Aan ke br aada Dar Rehmat Gushad
Makkah ra Paigham latsrib dad
Ma ke az Qaid vatan begana aim
Choon ngh Noor do chshmim-o-ikim
Az hjaz-o-chain-o-airanim ma
Shabnam yak Subh khndanim ma
Mast Chashm Saaqi bthastim
Dar Jahan Misal mi-o-minastim
Amtiazat nsb ra pak sokht
Atash o ain khs-o-khashak sokht
Choon Gul sad brg ma ra Boo ikist
Aost jaan ain Nizam-o-o ikist
Sar maknun Dil o ma bdim
Narh bi bakanh zd afsha shdim
Shor ashqsh Dar Ne Khamosh man
Mi tpd sad naghma Dar aġosh man
Man chh goim az tolaish ke chist
Khushk chobi Dar Firaaq o grist
Hasti muslim tjle gah o
Toor ha bald z grd Raah o
Pikrm ra aafrid aaeena ash
Subh man az Aaftaab sina ash
Dar tpid dmbdm aaraam man
Garam tr az Subh Mahshar Shaam man
Abar aazar ast-o-man bstan o
Tak man nmnak az baran o
Chashm Dar ksht Mohabbat kashtm
Az tamasha hasli brdashtm
Khaak isrb az do Aalam khoshtr ast
Ai khnk shahri ke aanja dlbr ast
Kshth i andaz mila jamim
Nazm-o-nasr o ilaaj khamim
Sher lbriz maani gfth ast
Dar snai Khwaja gohr sfth ast
Nskhh Kaunain ra dibaca aost
Jumla Aalam bndgan-o-Khwaja aost
Kifit ha khizd az sbhai Ishq
Hst Hum taqlid az asmai Ishq
Kamil bstam Dar taqlid frd
Ijtinab az Khordan kharbuza krd
Aashqi mhkm Show az taqlid Yaar
Ta kmnd to shod yazdan shikar
Andki andar hrai Dil nshin
Turk Khud Kun soi Haq hjrt gzin
Mhkm az Haq Show soi Khud gam zan
Lat-o-azai havas ra sar shkn
Lshkri Paida Kun az Sultan Ishq
Jalwa Gir Show br sar faran Ishq
Ta khdai Kaaba bnoazd tra
Shrh aney jaal sazd tra
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
