در معنی اینکہ در زمانہ انحطاط تقلید از اجتہاد اولی تر است
That In Times Of Decadence Strict Conformity Is Better Than Free Speculation
عہد حاضر فتنہ ہا زیر سر است
طبع ناپروای او آفت گر است
بزم اقوام کہن برھم ازو
شاخسار زندگی بی نم ازو
جلوہ اش ما را ز ما بیگانہ کرد
ساز ما را از نوا بیگانہ کرد
از دل ما آتش دیرینہ برد
نور و نار لاالہ از سینہ برد
مضمحل گردد چو تقویم حیات
ملت از تقلید می گیرد ثبات
راہ آبا رو کہ این جمعیت است
معنی تقلید ضبط ملت است
در خزان ای بی نصیب از برگ و بار
از شجر مگسل بہ امید بھار
بحر گم کردی زیان اندیش باش
حافظ جوی کم آب خویش باش
شاید از سیل قہستان برخوری
باز در آغوش طوفان پروری
پیکرت دارد اگر جان بصیر
عبرت از احوال اسرائیل گیر
گرم و سرد روزگار او نگر
سختی جان نزار او نگر
خون گران سیر است در رگہای او
سنگ صد دہلیز و یک سیمای او
پنجہ ی گردون چو انگورش فشرد
یادگار موسے و ہارون نمرد
از نوای آتشینش رفت سوز
لیکن اندر سینہ دم دارد ہنوز
زانکہ چون جمعیتش ازہم شکست
جز براہ رفتگان محمل نبست
ای پریشان محفل دیرینہ ات
مرد شمع زندگی در سینہ ات
نقش بر دل معنی توحید کن
چارہ ی کار خود از تقلید کن
اجتہاد اندر زمان انحطاط
قوم را برہم ہمی پیچد بساط
ز اجتہاد عالمان کم نظر
اقتدا بر رفتگان محفوظ تر
عقل آبایت ہوس فرسودہ نیست
کار پاکان از غرض آلودہ نیست
فکر شان ریسد ہمی باریک تر
ورعشان با مصطفی نزدیک تر
ذوق جعفر کاوش رازی نماند
آبروی ملت تازی نماند
تنگ بر ما رہگذار دین شد است
ہر لئیمی راز دار دین شد است
ای کہ از اسرار دین بیگانہ ئی
با یک آئین ساز اگر فرزانہ ئی
من شنیدستم ز نباض حیات
اختلاف تست مقراض حیات
از یک آئینی مسلمان زندہ است
پیکر ملت ز قرآن زندہ است
ما ھمہ خاک و دل آگاہ اوست
اعتصامش کن کہ حبل اللہ اوست
چون گہر در رشتہ ی او سفتہ شو
ورنہ مانند غبار آشفتہ شو
Ahad hazir fitna ha zir sar ast
Tba naproai o afat Gir ast
Bzm aqvam khn brhm azo
Shakhsar Zindagi bi nam azo
Jalwa ash ma ra z ma begana krd
Saaz ma ra az noa begana krd
Az Dil ma atash dirinh brd
Noor-o-nar laalh az sina brd
Mzmhl grdd cho taqvim Hayaat
Mlt az taqlid mi gird sbat
Raah aaba ro ke ain jmait ast
Mani taqlid zabt mlt ast
Dar khzan ai bi nasib az brg-o-Baar
Az shajar mgsl bah Umeed bhar
Bahr gum krdi ziyan andish bash
Hafiz joi Kam ab khoish bash
Shaayad az Sail qhstan brkhori
Baz Dar aġosh toofan prori
Pikrt dard Agar jaan bsir
Abrt az ahval asraeil gir
Garam-o-Sard rozgar o nagar
Skhti jaan nzar o nagar
Khoon gran sair ast Dar rghai o
Sang sad dhliz-o-yak simai o
Panja i grdon cho angorsh fshrd
Yadgar Mose-o-harun nmrd
Az noai aatshinsh rft soz
Lekin andar sina dam dard hnoz
Zankh Choon jmaitsh azhm shikast
Jz brah rftgan mhml nbst
Ai pareshan mahfil dirinh at
Mard Shama Zindagi Dar sina at
Nqsh br Dil mani tauhid Kun
Chara i Kaar Khud az taqlid Kun
Ajthad andar zman anhtat
Qaum ra brhm hmi pichd bsat
Z ajthad aalman Kam Nazar
Aqtda br rftgan mehfooz tr
Aql aabait havas frsodh nist
Kaar pakan az ġaraz aludah nist
Fikr shan risd hmi barik tr
Orashan ba Mustafa nazdik tr
Zavq jafr kaosh razi nmand
Aabroi mlt Tazi nmand
Taṅg br ma rhgzar din shd ast
Har leimi raaz Daar din shd ast
Ai ke az asrar din begana i
Ba yak aaein Saaz Agar frzanh i
Man shnidstm z nbaz Hayaat
Ikhtilaf tst mqraz Hayaat
Az yak aaini musalman zinda ast
Paikar mlt z Quran zinda ast
Ma hmh Khaak-o-Dil agah aost
Aatsamsh Kun ke hbl Allah aost
Choon ghr Dar rishta i o sfth Show
Warna mannd ghbar aashfth Show
علامہ اقبال
علامہ محمد اقبال (9 نومبر 1877ء – 21 اپریل 1938ء) مفکرِ پاکستان، شاعرِ مشرق، حکیم الامت اور بیسویں صدی کے سب سے عظیم مسلم فلسفی اور شاعر تھے۔ آپ نے اردو اور فارسی زبان میں...
